Materiały na e-mail
Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Email
Imię
 
Stosunek Polaków do mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce PDF Drukuj Email
Scharakteryzuj stosunek Polaków do mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce oraz czynniki, które na to wpłynęły. Uwzględnij czynniki polityczne i prawne, społeczno- ekonomiczne, historyczne, religijno-kulturowe.

W mojej pracy chciałabym scharakteryzować stosunek Polaków do mniejszości narodowych i etnicznych w naszym kraju. Postaram się zanalizować to zagadnienie uwzględniając czynniki polityczne, prawne, historyczne, społeczno-ekonomiczne i religijno-kulturowe.
Uzasadnię moją wypowiedź konkretnymi przykładami oraz odwołam się do materiałów źródłowych zawartych w arkuszu.
III Rzeczpospolita Polska jest krajem jednolitym narodowościowo- Polacy stanowią 96% populacji. Liczba ta jest wynikiem zmiany granic oraz innych zjawisk związanych z historią kraju. W czasach II RP, Polskę zamieszkiwało około 36% mniejszości narodowych. Niezależnie od tych liczb, wśród Polaków można zauważyć sympatie i antypatie do poszczególnych narodowości. Dobrze obrazuje to wykres nr 4 zamieszczony w arkuszu. Przedstawia on skalę sympatii Polaków do różnych narodów, a także mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce w roku 1991, 1996 i 2002. Z analizy tego źródła wynika, że Niemcy w Polsce są raczej lubiani, natomiast sympatia ta nieznacznie spadła w roku 1996 i utrzymuje się na poziomie 0,8 punktów procentowych. Natomiast Białorusini w Polsce są już mniej lubiani, chociaż sympatia do nich zwiększyła się w roku 2002. Mniejszości etniczne plasują się z kolei na skali antypatii, prócz niewielkiej sympatii do Żydów w 1996 roku. Można jednak zauważyć, że na przykład brak sympatii do Cyganów zmniejsza się na przestrzeni lat. Jest to prawdopodobnie związane z korektą naszych opinii o innych nacjach pod wpływem lepszego ich poznania, większej świadomości i mniejszej roli stereotypów.

Innymi mniejszościami narodowościowymi w Polsce są Litwini, Rosjanie, Ukraińcy, a do mniejszości etnicznych należą na przykład Łemkowie czy Karaimi. Zgodnie z polskim prawem, ludności tej zapewniona jest równość z Polakami, prawo do rozwoju własnego języka, kultury, obyczajów, tradycji.
Konstytucja gwarantuje im także swobodę tworzenia własnych instytucji oraz uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących tożsamości kulturowej. Zgodnie z zamieszczonym powyżej tekstem Piotra Winczorka „Nasze małe mniejszości”, istniejące w Polsce ustawy regulują stosunki między obywatelami a przedstawicielami innych nacji. W Polsce zabroniona jest dyskryminacja, zmuszanie do asymilacji, akty przemocy, próby wynarodowienia, a przynależność do mniejszości pozostaje kwestią indywidualnego wyboru. Polskie prawo popiera także prowadzenie szkół czy klas w językach ojczystych oraz dofinansowuje niektóre działania w sferze kulturalnej.

Jednym z czynników prawnych kształtowania się stosunków między Polakami a mniejszościami narodowymi, jest właśnie tworzenie ustaw gwarantujących przestrzeganie ich praw oraz ułatwianie ich życia politycznego i społecznego. O takim akcie prawnym mówi tekst „W urzędzie po niemiecku” zamieszczony w materiałach źródłowych. Miał on pozwolić mniejszości niemieckiej na używanie języka niemieckiego w urzędach gmin, gdzie mniejszość ta stanowi co najmniej 20% ludności, jeśli władze gminy wyrażą zgodę. Innym problemem prawnym są różnice w kodeksie rodzinnym w obu krajach. Negatywny stosunek do Niemców mają przede wszystkim rodzice starający się o prawa rodzicielskie, w przypadku rozwodu w rodzinie niemiecko-polskiej. Dzieci pochodzące z takich rodzin, przebywające na terenie Niemiec, mają utrudniony kontakt z polskim rodzicem, mogą spotykać się z nim tylko pod nadzorem i mają zakaz używania języka polskiego oraz tym bardziej wyjazdu do Polski. Niemieckie sądy zawsze przyznają prawa rodzicielskie stronie niemieckiej, co podważa ich sprawiedliwość. Taka polityka niemiecka prowadząca do niejako germanizacji dzieci z rodzin mieszanych nie sprzyja przyjaznemu nastawianiu Polaków.

Innym problemem jest koegzystencja Żydów z Polakami, sięgająca korzeniami historii. Warto więc wspomnieć o czynnikach historycznych wpływających na dzisiejsze relacje. Antypatia skierowana do Żydów wiąże się z antysemityzmem panującym w czasach drugiej wojny światowej, a także już wcześniej. Postrzegano ich jako chciwych interesantów, którzy parając się lichwą, dorabiali się większych majątków niż polscy kupcy. Jednak największy ciężar historii niesie ze sobą druga wojna światowa i okupacja hitlerowska. Do dzisiaj starsi Polacy czują ogromną antypatię do tego narodu, a młodsi niekiedy nie potrafią zaufać Niemcom. Pamięć okrutnych wydarzeń, mordowania Polaków na ulicach czy osadzania w obozach koncentracyjnych na przykład w Oświęcimiu, powoduje niechęć bliższych stosunków z Niemcami.

Czynniki historyczne wiążą się również z politycznymi, ponieważ wpływają na aktualne stosunki z innymi państwami. Na przykład stosunki z Białorusią nie układają się najlepiej, ponieważ Związek Polaków działający w tym kraju jest wciąż uważany za nielegalny i poddawany represjom oraz naciskom władzy. Rodzi to antypatię Polaków w stosunku do mniejszości Białoruskiej. Białoruś prowadzi wrogom nam politykę ograniczając swobodę działalności mniejszości polskiej na ich ziemiach, co prowadzi do gorszego traktowania mniejszości białoruskiej w Polsce. Innym zagadnieniem politycznym są represje władz Polski Ludowej w stosunku do ludności zamieszkującej tereny Bieszczad. Łemkowie zostali poddani akcjom wysiedleńczym. Wyrzucono ich z własnych domów, by osiedlić na opustoszałych terenach północnej Polski, pojezierzach. Myślę, że te wydarzenia mogą tworzyć pewną barierę w tworzeniu się obopólnej sympatii, ponieważ Łemkowie mogą wciąż odczuwać do nas żal.

Nie mniej ważne są czynniki społeczno-ekonomiczne. Po pierwsze, jesteśmy uzależnieni ekonomicznie od Rosji, która jest aktualnie naszym praktycznie jedynym dostawcą gazu. Dlatego też umowy z nią podpisywane ciężko negocjować, a nie są one dla nas korzystne na przykład ze względu na zapis, że płacimy stałą sumę niezależnie od tego, ile gazu naprawdę zużyjemy. Budzi to niechęć do Rosjanów oraz postrzeganie ich jako osoby interesowne, liczące jedynie na własne zyski. Społecznym zagadnieniem jest natomiast rola stereotypów związanych z innymi nacjami. Polacy wytworzyli sobie obraz innych oparty na incydentalnych, przerysowanych zdarzeniach, który tak naprawdę wypacza rzeczywistość. Na przykład Romowie są kojarzeni z biedą, patologiami, oszustwem, brudem czy żebractwem. Społeczeństwo polskie odrzuca ich i nie daje szans na ukazanie się w lepszym świetle. W związku z ich odmiennością, kolorem skóry czy mniejszą zamożnością często nie chcemy ich zaakceptować jako równoprawnych ludzi.

Jeśli chodzi o czynniki religijno-kulturowe, niechęć na przykład do Żydów związana jest z religią judaistyczną, której Polacy czasami nie rozumieją lub nie akceptują, ponieważ jest inna od naszej. Spór o wartości kulturalne wytworzył się natomiast między nami a Ukraińcami. Lwów, który kiedyś był polski, a teraz jest zamieszkiwany w większości przez Polaków, jest niechętnie łączony przez Ukraińców z naszą kulturą. Powstaje konflikt chociażby jeśli chodzi o nazwy ulic w języku polskim, a Polacy nie są tam mile widziani. Ukraina ma kompleks związany z historią, gdy jej granice przebiegały inaczej, w związku z czym traktuje Polaków mało sympatycznie. Odbija się to na naszym stosunku do mniejszości Ukraińskiej, która czasami nie jest mile widziana za względu na stosunek Ukraińców do Polaków w ich kraju.
Z powyższych przykładów wynika, że stosunek Polaków do mniejszości narodowych i etnicznych jest często negatywny. Pojawiają się przejawy nietolerancji, polegające na szykanach, aktach przemocy czy odrzuceniu. Nie obca nam jest również dyskryminacja, polegająca na uznawaniu mniejszości za ludzi gorszych od nas i niechęć do przyznania im równych praw. Na szczęście tych zachowań jest coraz mniej, Polacy przejawiają także pozytywne odruchy. Zaczynamy interesować się innymi kulturami i chcemy poznać odrębność, która jak najbardziej może fascynować. Oprócz tego uczymy się tolerancji, akceptując inne od naszych zachowania oraz ucząc się przebywania w jednym środowisku z ludźmi różniącymi się od nas bez uważania się za lepszych.

Reasumując, Polska jako kraj składający się z bardzo niewielkiej liczby mniejszości narodowych i etnicznych , ma z nimi nierozerwalny związek powstający w oparciu o czynniki historyczne, polityczne, prawne, społeczno-ekonomiczne, religijno-kulturowe. Generalnie z każdymi mniejszościami łączą nas złe wspomnienia z przeszłości, lub aktualne problemy, lecz mimo tego sympatia do nich wciąż rośnie. Polacy stają się coraz bardziej świadomi politycznie, lepiej poznają też pewne narody pracując czy mieszkając obok nich. Pozbywają się stereotypów i zaczynają zauważać w obywatelach innych narodów zwykłych ludzi, nie tylko na przykład historycznych okupantów czy chciwych lichwiarzy.

Autor: Anita Sparzyńska
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
© EDUCENTRUM biuro(at)wos.org.pl

Angielski Geografia Ciąża Rosyjski Projektowanie stron Warszawa