Materiały na e-mail
Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Email
Imię
 
Współczesne koncepcje integracji europejskiej PDF Drukuj Email

Dorobek Cywilizacji Europejskiej


- Dorobek starożytności (Koncepcja demokracji, tworzenie zasad rządzących życiem społeczno-politycznym, filozofia, prawo rzymskie)
- Tradycja judeochrześcijańska
- Dorobek średniowiecza (System oparty na klasach, podwaliny państwa narodowego.)
- Renesans (Humanizm.)
- Oświecenie (Powstanie nowożytnych systemów politycznych.)
- Wiek XX (Równość wobec prawa, prawa socjalne.)

Przykłady integracji europejskiej przed 1945 r.

Konkretne przedsięwzięcia polityczne (integracja mogła odbywać się w sposób pokojowy lub być narzucana siłą):
- Cesarstwo Rzymskie.
- Imperium frankońskie Karola Wielkiego.
- Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego (potoczne określenie Rzeszy Niemieckiej używane od XV w.)
- Unia celna w czasach napoleońskich.
- Związek Niemiecki (1815 r.) i niemiecki Związek Celny (1834 r.)
- III Rzesza Niemiecka.

Idee zjednoczeniowe w myśli politycznej i filozoficznej

- Idea Św. Augustyna dotycząca stworzenia jednego wielkiego państwa – dzieło Civitas Dei.
- Koncepcja stworzenia konfederacji europejskiej Pierre’a Dubois doradcy króla Filipa Pięknego (1306 r.)
- Idea monarchii rzymskiej – Dante Alighieri (pocz. XIV w.)
- Koncepcja Ligi Pokoju – federacji europejskich państw chrześcijańskich w celu obrony przed Turkami, sformułowana przez króla Czech Jerzego z Podiebradu.
- Tzw. Wielki Plan króla Francji Henryka IV (1553-1610) zakładający budowę Republiki Chrześcijańskiej.
- Po I wojnie światowej dużą rolę odegrała pierwsza rozbudowana teoria integracji, którą sformułował Richard Coudenhove-Kalergi w dziele pt. Paneuropa. Był to program jednoczenia kontynentu europejskiego w postaci Unii Paneuropejskiej, jednak wybuch wielkiego kryzysu w latach 30, uniemożliwił wcielenie jej w życie.

Główne przesłanki polityczne i ekonomiczne integracji w Europie

- Dążenie Europejczyków do znalezienie korzystnego miejsca w dwubiegunowym układzie sił (USA-ZSRR)
- Potrzeba włączenia Niemiec do współpracy międzynarodowej oraz uregulowania stosunków niemiecko-francuskich.
- Konieczność odbudowy gospodarki po zniszczeniach wojennych
- Odrzucenie wojny jako środka działań międzynarodowych i obranie pokojowej drogi rozwoju.
- Współpraca państw Europejskich w ramach Planu Marshalla

Wśród klasycznych politycznych koncepcji integracji europejskiej do najważniejszych można zaliczyć koncepcje:

Federacyjna – jej podstawą jest utworzenie unii politycznej i ekonomicznej, opartej na ponadnarodowych strukturach, czyli powołanie europejskiego parlamentu, rządu i trybunału, z równoczesnym przekazaniem suwerennych uprawnień poszczególnych państw na rzecz organów federalnych. W skład rządu europejskiego, mającego szerokie uprawnienia wchodziliby funkcjonariusze międzynarodowi. Rząd ten podlegałby kontroli innego organu o charakterze parlamentarnym. Członkowie parlamentu europejskiego, wyłonionego na drodze powszechnych i bezpośrednich wyborów, mieliby zachować niezależność od swoich krajowych przedstawicielstw i reprezentować interesy europejskie. Zwolennikami tej koncepcji byli Winston Churchill, Paul-Henri Spaak, Konrad Adenauer oraz Walter Hallstein.

Konfederacyjna – Nazywana również koncepcją Europy Ojczyzn. Opowiadała się ona za utworzeniem konfederacji państw europejskich, budowanej na zasadzie poszanowania odrębności państw i ich suwerenności, u podstaw której miało leżeć wspólne działanie rządów państw członkowskich, oparte na zasadzie jednomyślności, a więc tym samym wykluczała ona przyjmowanie rozwiązań ponadnarodowych W myśl tej koncepcji współpraca byłaby realizowana na forum międzynarodowych konferencji. W przypadku konfliktów, konferencja pełniłaby rolę trybunału arbitrażowego (rozjemczego) Istotny wpływ na rozwój tej koncepji m tej koncepcji miał prezydent Francji Charles de Gaulle.

Funkcjonalistyczna – Za jej twórcę uważa się Davida Mitrany’ego, powstała w latach 40 XX w. Mitrany wychodził z założenia, że należy unikać ideologii, dogmatów, systemów filozoficznych, które mogłoby utrudniać działanie, trzeba się natomiast skupić na konkretnych wydarzeniach i potrzebach. Przeciwstawia ona zatem pragmatyzm ideologii, głosi prymat gospodarki nad polityką. Jego zdaniem, potrzeby międzynarodowej współpracy gospodarczej wywierają presję na zacieśnianie współpracy między narodami, zaś integracja w jednej dziedzinie powoduje samoczynną jej rozciąganie się na inne dziedziny (tzw. efekt „samonapędzania” — spill over). Rozwiązania ponadnarodowe winny być konsekwencją integracji, a nie jej impulsem.

Ponadto niekiedy wyróżnia się również koncepcje, które wyodrębniły się nieco później:

Neofunkcjonalistyczna - Jej podstawy sformułował pod koniec lat 50 XX w. Ernst B Haas, rozwinął ją Leon Lindberg według tej koncepcji uczestnicy procesu integracji najpierw podejmują decyzje o charakterze ekonomiczno-społecznym, a następnie rozszerzają ją o sferę polityczną. Jej twórcy dużą wagę przywiązywali do mechanizmu współpracy regionalnej. Twierdzili, że integracja ekonomiczna i polityczna są ze sobą powiązane na zasadzie efektu rozprzestrzeniania się, integracja jest wynikiem działania sił politycznych, które poprzez współpracę dążą do rozwiązywania sporów – dochodzą do porozumienia i powierzają swoje kompetencje wspólnym organizacjom wyposażonym w ponadnarodowe uprawnienia. Podstawowa różnica między funkcjonalizmem a neofunkcjonalizmem dotyczy poglądu na rozprzestrzenianie się idei integracyjnych, funkcjonaliści uważają, iż jest to proces automatyczny, natomiast neofunckjonaliści twierdzą, iż automatyzm ten jest ograniczony i wymaga decyzji politycznych.

Komunikacyjna - sformułowaną na początku lat sześćdziesiątych XX wieku przez K. Deutscha. Zgodnie z nią integracja oznacza pewną wspólnotę państw o wysokim poziomie współpracy międzynarodowej na szczeblu rządowym (dyplomatycznym), gospodarczej, społecznej i kulturalnej. Głównym jej celem ma być suwerenność państw i bezpieczeństwo integrujących się, utrzymanie pokoju, między innymi poprzez pokojowe rozwiązywanie sporów. Integracja winna rozwijać się na szczeble międzyrządowym, społecznym i jednostkowym.

Nowoczesne Koncepcje Integracji

- Koncepcja Europy a la carte – sformułowana przez Dahrendorfa. Jego zdaniem, każde państwo powinno mieć swobodę w wyborze obszaru integracji, w jakim zamierza brać udział. Nie powinien też istnieć minimalny poziom integracji, który musiałby być przyjęty.

- Idea Europy zmiennych prędkości – powstała w połowie lat 70, do jej powstania przyczynili się Willy Brandt oraz Leo Tindemans. Jej istotą jest to, że każde państwo może kroczyć według własnego rytmu, z uwzględnieniem swoich możliwości i roli. Jednocześnie wszystkie państwa akceptują cele, które przez nie wszystkie powinny być ostatecznie osiągnięte.

- Europa o twardym jądrze zakłada natomiast, że zostanie wyodrębniona grupa państw, która będzie stanowiła siłę napędową integracji europejskiej oraz siłę przyciągającą państwa członkowskie spoza tej grupy aby dołączały do państw twardego jądra.

- Koncepcja Europy o zmiennej geometrii przedstawia model integracji w którym wszystkie państwa członkowskie mają zaakceptować minimalny zestaw zobowiązań zaś w pozostałym zakresie istniała by swoboda.

Autor: Karol Macios
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »