Wojna w Wietnamie, konflikt wietnamski 1965–73

• Zaangażowanie militarne USA po stronie Wietnamu Pd. (Rep. Wietnamu) przeciwko Wietnamowi Pn. (Demokr. Rep. Wietnamu, DRW) popieranemu przez ChRL i państwa Układu Warszawskiego;
• Pod koniec lat 50. zaczęła działać w Wietnamie Pd., kierowana z DRW, partyzantka komunistyczna (Vietcong);
• Przyczyniło się to do zwiększenia pomocy amerykańskiej dla Wietnamu Pd.,
• 1964 - zaczęły się pierwsze amerykańskie bombardowania lotnicze Wietnamu Pn.;
• Od 1965 armia USA prowadziła w Wietnamie Pd. działania wojenne przeciwko Vietcongowi, wzrastała liczebność kontyngentu amerykańskiego (XII 1968 - 540 tys. żołnierzy);
• Przeciągające się walki przeciwko siłom komunistycznym nie przyniosły zdecydowanych rozstrzygnięć;
• 30 I 1968 oddziały komunistów przeprowadziły zmasowane ataki na wojska amerykańskie i południowowietnamskie, zw. ofensywą Tet;
• V 1968 rozpoczęły się negocjacje amerykańsko-północnowietnamskie w Paryżu;
• W USA narastał ruch przeciwko wojnie (m.in. po ujawnieniu masakry w  My Lai);
• Mimo rozpoczętej 1969 stopniowej ewakuacji, wojska amerykańskie nadal prowadziły intensywne działania wojenne;
• IV–VI 1970, posiłkowane przez oddziały południowowietnamskie, dokonały inwazji na bazy zaopatrzeniowe Vietcongu w Kambodży, a I–III 1971 - w Laosie;
• Kilkakrotnie zawieszane rokowania w Paryżu doprowadziły I 1973 do podpisania układów paryskich, przewidywały m.in. wycofanie wojsk amerykańskich i północnowietnamskich z Wietnamu Pd. oraz prawo tamtejszego społeczeństwa do zdecydowania o przyszłości swojego kraju;
• Wojska amerykańskie wycofały się do końca III 1973;
• Podjęta na początku 1975, wbrew układom paryskim, ofensywa Vietcongu i armii DRW doprowadziła w końcu kwietnia do opanowania Wietnamu Pd. i narzucenia mu ustroju komunistycznego.

Autor: dr Andrzej Żygadło