Materiały na e-mail
Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Email
Imię
 
Wojna w Jugosławii PDF Drukuj Email

Konflikt w Jugosławii

Po zakończeniu II wojny światowej odbudową kraju zajął się Tito – z pochodzenia Chorwat

W momencie jego śmierci w roku 1980 rozpoczął się w Jugosławii kryzys gospodarczy, który z kolei nasilił konflikty narodowościowe

  • narodzenie ruchów separatystycznych i nacjonalistycznych

Cała sytuacja doprowadziła do zaniepokojenia Serbów

  • stojący na czele Republiki Serbskiej od 1986 roku Milosewic doprowadził da aneksji Wojwodiny i Kosowa w roku 1989
  • akcja ta umocniła Serbię na arenie jugosłowiańskiej

W 1990 roku doszło do demokratycznych wyborów parlamentarnych w jugosłowiańskich republikach

  • Serbia – Socjalistyczna Partia Serbii – Slobodan Milosewic
  • Czarnogóra – Branko Bulatovic
  • Słowenia – DEPOS – Demokratyczny Związek Opozycji Słoweńskiej
  • Chorwacja – Chorwacka Wspólnota Demokratyczna – Franio Tudjman
  • Bośnia i Herzegowina – Partia Muzułmańska – Alija Izetbegovic

Pojawiły się pierwsze hasła stworzenia konfederacji państw jugosłowiańskich

W roku 1991 Serbowie w myśl planu Milosewica o utworzeniu Wielkiej Serbii zajęli część Chorwacji

  • utworzona została Republika Serbska Krainy
  • w tej sytuacji Tudjman usunął Serbów w Chorwacji z działalności państwowej

Gdy 25 VI 1991 roku Słowenia i Chorwacja ogłosiły niepodległość – na ich terytorium wkroczyła armia serbska

  • ze Słowenią Serbowie doszli szybko do porozumienia – walki trwały 3 tygodnie i kosztowały życie 64 ludzi
  • w Chorwacji walki przybrały charakter religijny
  • Serbowie – prawosławni
  • Chorwaci – katolicy
  • Walki w Chorwacji trwały do I 1992 roku, kiedy to zawarto rozejm – 10 000 zabitych
  • Po roku rozejmu Chorwaci zaatakowali Krainę, co doprowadziło do kolejnego konfliktu

Bośnia i Herzegowina ogłosiły neutralność w konflikcie serbsko-chorwackim z powodu silnego wymieszania narodowościowego na ich terytorium

  • 40 % muzułmanów
  • 37 % Serbów
  • 20 % Chorwatów

15 X 1991 roku Bośnia i Herzegowina ogłosiły niepodległość stając się państwem kantonalnym

  • Serbowie zamieszkujący te tereny nie zgodzili się na to i ogłosili secesję tworząc Serbską Republikę Bośni i Herzegowiny na czele z Karadzicem
  • Po referendum 26 II 1992 roku w sprawie niepodległości Bośni i Herzegowiny, zbojkotowanego przez Serbów doszło do walk w Sarajewie
  • Chorwaci poparli muzułmanów, jednak po konflikcie wewnętrznym bośniaccy Chorwaci stworzyli 3 VII 1992 roku Herceg-Bośnię na czele z Bobanem
  • Rozpoczęła się wojna totalna
  • Pn i pd – zach – Serbowie
  • Centrum – muzułmanie
  • Pd-wsch – Chorwaci
  • do roku 1994 zginęło tam około 200 000 ludzi

Sytuacja Międzynarodowa

  • 27 kwiecień 1992 roku - powstała Federacyjna Republika Jugosławii („Nowa Jugosławia" albo „Trzecia Jugosławia"), składająca się z Serbii, obejmującej także autonomiczne okręgi Wojwodiny i Kosowa, oraz z Czarnogóry
  • w V 1992 roku Rada Bezpieczeństwa ONZ obarczyła Jugosławię odpowiedzialnością za konflikt w Bośni i Hercegowinie i nałożyła na Serbię sankcje ekonomiczne
  • 26 – 27 VIII 1992 roku w Londynie odbyła się konferencja pokojowa w sprawie Jugosławii
  • nie przyniosła jakichś wymiernych skutków
  • do końca 1993 roku złamano na terytorium Jugosławii ponad 70 rozejmów

Strony wspierające wojnę w Jugosławii

  • USA – muzułmanów
  • Niemcy – Chorwatów
  • Grecja, Bułgaria i Rosja – Serbów

Po zerwaniu kolejnego rozejmu w II 1994 roku po wybuchu pocisku w centrum Sarajewa pocisku, w wyniku którego zginęło 68 osób, NATO postawiło ultimatum Serbii.

  • W ciągu 10 dni Serbowie mieli się wycofać z rejonu Sarajewa, pozostawiając ciężki sprzęt
  • Rosja skłoniła Serbów do przyjęcia ultimatum

18 III 1994 roku w Waszyngtonie podpisano układ o utworzeniu w Bośni i Herzegowinie federacji Chorwacko – muzułmańskiej

- dodatkowo podpisano układ o połączeniu tej federacji w konfederację z Chorwacją

Układ pokojowy Bośni i Herzegowiny

W XI 1995 roku w Dayton w USA podpisano układ pokojowy dotyczący Bośni i Herzegowiny

  • układ przetrwał do roku 1998 roku, gdyż Nowa Jugosławia uderzyła na Kosowo
  • Albańczycy do walki z Jugosławia utworzyli Wyzwoleńczą Armię Kosowa
  • w X 1998 roku walki zostały przerwane po interwencji dyplomaty amerykańskiego Holbrooka
  • po przerwaniu rokowań bez podjęcia konkretnej decyzji 24 III 1999 roku NATO rozpoczęło naloty na Jugosławię
  • 27 maja 1999 roku - Międzynarodowy Trybunał ds. Zbrodni Wojennych w byłej Jugosławii oskarżył Miloszevicia i pięciu innych wysokich rangą przedstawicieli władz serbskich o zbrodnie przeciwko ludzkości
  • l czerwca 1999 roku - Jugosławia poinformowała rząd niemiecki, że akceptuje plan pokojowy G-8 apelując jednocześnie o wstrzymanie nalotów
  • plan ten przewidywał m.in.: stacjonowanie w Kosowie międzynarodowych sił bezpieczeństwa pod auspicjami ONZ, natychmiastowe położenie kresu przemocy w tym rejonie, wycofanie jugosłowiańskich wojsk, zapewnienie uchodźcom bezpiecznego powrotu do domu, zgodę na obecność w Kosowie organizacji humanitarnych, ustanowienie tymczasowego zarządu prowincji zgodnie z rezolucją ONZ, autonomię dla Kosowa „z zachowaniem suwerenności i terytorialnej integralności Jugosławii" oraz rozbrojenie Wyzwoleńczej Armii Kosowa
  • 10 czerwca 1999 roku - Serbowie zaczęli wycofywać się z Kosowa;
  • 10 czerwca 1999 roku - sekretarz generalny NATO Javier Solana polecił zawiesić trwające 79 dni naloty na Jugosławię - do Kosowa wkroczyły w następnych dniach wojska NATO i Rosji w ramach KFOR
  • Lipiec 2000 roku - parlament jugosłowiański przyjął poprawki do konstytucji, które wprowadziły bezpośrednie wybory prezydenckie, co umożliwiało Miloszeviciowi ubieganie się o kolejne dwie kadencje (dotychczas prezydenta wybierał parlament, a Miloszević sprawował urząd już drugą kadencję - w świetle konstytucji trzeciej nie mógł)
  • wrzesień 2000 roku - wybory prezydenckie w Jugosławii - zarówno rządzący socjaliści Slobodana Miloszevicia, jak i partie opozycyjne, popierające Vojislava Kusztunicę, ogłosiły zwycięstwo swych kandydatów - ekipa Miloszevicia oświadczyła, że konieczna jest druga tura wyborów
  • 6 października 2000 roku - Sąd Konstytucyjny uznał zwycięstwo Kusztunicy, a Miloszević oddał władzę prezydencką
  • styczeń 2001 roku - rząd Czarnogóry oświadczył, że chce rozwiązania federacji z Serbią -
  • zwolennikiem samodzielności Czarnogóry był przede wszystkim prezydent Czarnogóry, Milo Djukanowić
  • Idący za tym rozpad Jugosławii stawiałby otwartą sprawę Kosowa, gdyż rezolucja Rady Bezpieczeństwa w sprawie tej prowincji postanawiała, że Jugosławia pozostanie w dotychczasowych granicach – nie było mowy o Serbii, chociaż Kosowo jest prowincją serbską, a zatem po rozpadzie Jugosławii na nowo należałoby ustalić status Kosowa
  • 2 stycznia 2001 roku - atak rebeliantów albańskich na posterunek policji we wsi Tearce, w pobliżu Tetowa w Macedonii - zginął jeden policjant, a trzech zostało rannych
  • luty 2001 roku - początek walk między macedońskimi siłami rządowymi a albańskimi rebeliantami z Armii Wyzwolenia Narodowego (UCK) - początek wojny domowej w Macedonii
    • Albańczycy stanowią około jednej trzeciej mieszkańców dwumilionowej Macedonii - wydarzenia na granicy macedońskiej wzbudziły obawy społeczności międzynarodowej, że działania rebeliantów mogą zakłócić delikatne stosunki pomiędzy Albańczykami i Macedończykami
  • 4 marca 2001 roku - trwały walki wojsk macedońskich z Albańczykami na granicy macedońsko-serbskiej
  • Macedonia zamknęła granicę z Serbią
  • w efekcie ataków Albańczyków na Macedonię sojusz północnoatlantycki wyraził zgodę na dopuszczenie wojska jugosłowiańskiego na granicę z Macedonią
  • 14 marca 2001 roku - oddziały jugosłowiańskiego wojska i serbskiej policji weszły do południowej części strefy buforowej między Serbią i Kosowem
  • 14 marca 2001 roku - rozpoczęły się walki między Albańczykami a siłami macedońskimi w rejonie Tetova
  • 17 marca 2001 roku - rząd Macedonii ogłosił mobilizację
  • 13 maja 2001 roku - w Macedonii powstał rząd jedności narodowej
  • 12 czerwca 2001 roku - rząd macedoński ogłosił plan pokojowy, który przewidywał m.in.jednostronne zakończenie działań wojennych i zapowiadał amnestię, ale nie powstrzymało to rebelii Albańczyków - fiaskiem zakończyły się również rozmowy toczone od 15 do 20 czerwca między rządem a Albańczykami na temat autonomii

Porozumienie między rządem a Ałbańczykami

13 sierpnia 2001 roku - w Skopje podpisano porozumienie miedzy rządem a Ałbańczykami, które przewidywało, że:
  • albański będzie drugim, obok macedońskiego, językiem urzędowym
  • skład osobowy policji będzie w 2004 roku odzwierciedlał stosunki narodowościowe w Macedonii
  • powstanie, finansowane z budżetu, albańskie szkolnictwo wyższe na obszarach, gdzie Albańczycy stanowią ponad 20% ludności
  • prawosławie, islam i katolicyzm będą religiami równouprawnionymi
  • wprowadzone zostaną stosowne zmiany w konstytucji
  • Albańczycy uzyskają stosowną reprezentację w administracji rządowej i Trybunale Konstytucyjnym oraz zwiększone zostaną uprawnienia samorządu

Akcja NATO

27 sierpnia 2001 roku - rozpoczęła się akcja NATO w Macedonii pod kryptonimem „Istotne żniwa", której celem było rozbrojenie Albańczyków
  • 26 września 2001 roku - zakończono operację „Istotne żniwa"
  • noc z 26 na 27 września 2001 roku - rozwiązała się albańska Armia Wyzwolenia Narodowego (UCK) w Macedonii
  • noc z 15 na 16 listopada 2001 roku - parlament macedoński uchwalił piętnaście poprawek do konstytucji, które rozszerzyły prawa mniejszości albańskiej zgodnie z porozumieniem z sierpnia
  • 12 lutego 2002 roku - w Hadze rozpoczął się proces byłego prezydenta Jugosławii Slobodana Miloszevicia, oskarżonego o zbrodnie wojenne popełnione w Chorwacji, w Bośni i Hercegowinie oraz w Kosowie
  • prokurator w sprawie Milosevica – Carla de Ponte

Autor: dr Andrzej Żygadło

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »