Materiały na e-mail
┼Üci─ůgnij omówione tematy na now─ů matur─Ö z WOS-u (za darmo)

Email
Imi─Ö
 
Wojna w Jugosławii PDF Drukuj Email

Konflikt w Jugosławii

Po zako┼äczeniu II wojny ┼Ťwiatowej odbudow─ů kraju zaj─ů┼é si─Ö Tito – z pochodzenia Chorwat

W momencie jego ┼Ťmierci w roku 1980 rozpocz─ů┼é si─Ö w Jugos┼éawii kryzys gospodarczy, który z kolei nasili┼é konflikty narodowo┼Ťciowe

  • narodzenie ruchów separatystycznych i nacjonalistycznych

Ca┼éa sytuacja doprowadzi┼éa do zaniepokojenia Serbów

  • stoj─ůcy na czele Republiki Serbskiej od 1986 roku Milosewic doprowadzi┼é da aneksji Wojwodiny i Kosowa w roku 1989
  • akcja ta umocni┼éa Serbi─Ö na arenie jugos┼éowia┼äskiej

W 1990 roku dosz┼éo do demokratycznych wyborów parlamentarnych w jugos┼éowia┼äskich republikach

  • Serbia – Socjalistyczna Partia Serbii – Slobodan Milosewic
  • Czarnogóra – Branko Bulatovic
  • S┼éowenia – DEPOS – Demokratyczny Zwi─ůzek Opozycji S┼éowe┼äskiej
  • Chorwacja – Chorwacka Wspólnota Demokratyczna – Franio Tudjman
  • Bo┼Ťnia i Herzegowina – Partia Muzu┼éma┼äska – Alija Izetbegovic

Pojawiły się pierwsze hasła stworzenia konfederacji państw jugosłowiańskich

W roku 1991 Serbowie w my┼Ťl planu Milosewica o utworzeniu Wielkiej Serbii zaj─Öli cz─Ö┼Ť─ç Chorwacji

  • utworzona zosta┼éa Republika Serbska Krainy
  • w tej sytuacji Tudjman usun─ů┼é Serbów w Chorwacji z dzia┼éalno┼Ťci pa┼ästwowej

Gdy 25 VI 1991 roku S┼éowenia i Chorwacja og┼éosi┼éy niepodleg┼éo┼Ť─ç – na ich terytorium wkroczy┼éa armia serbska

  • ze S┼éoweni─ů Serbowie doszli szybko do porozumienia – walki trwa┼éy 3 tygodnie i kosztowa┼éy ┼╝ycie 64 ludzi
  • w Chorwacji walki przybra┼éy charakter religijny
  • Serbowie – prawos┼éawni
  • Chorwaci – katolicy
  • Walki w Chorwacji trwa┼éy do I 1992 roku, kiedy to zawarto rozejm – 10 000 zabitych
  • Po roku rozejmu Chorwaci zaatakowali Krain─Ö, co doprowadzi┼éo do kolejnego konfliktu

Bo┼Ťnia i Herzegowina og┼éosi┼éy neutralno┼Ť─ç w konflikcie serbsko-chorwackim z powodu silnego wymieszania narodowo┼Ťciowego na ich terytorium

  • 40 % muzu┼émanów
  • 37 % Serbów
  • 20 % Chorwatów

15 X 1991 roku Bo┼Ťnia i Herzegowina og┼éosi┼éy niepodleg┼éo┼Ť─ç staj─ůc si─Ö pa┼ästwem kantonalnym

  • Serbowie zamieszkuj─ůcy te tereny nie zgodzili si─Ö na to i og┼éosili secesj─Ö tworz─ůc Serbsk─ů Republik─Ö Bo┼Ťni i Herzegowiny na czele z Karadzicem
  • Po referendum 26 II 1992 roku w sprawie niepodleg┼éo┼Ťci Bo┼Ťni i Herzegowiny, zbojkotowanego przez Serbów dosz┼éo do walk w Sarajewie
  • Chorwaci poparli muzu┼émanów, jednak po konflikcie wewn─Ötrznym bo┼Ťniaccy Chorwaci stworzyli 3 VII 1992 roku Herceg-Bo┼Ťni─Ö na czele z Bobanem
  • Rozpocz─Ö┼éa si─Ö wojna totalna
  • Pn i pd – zach – Serbowie
  • Centrum – muzu┼émanie
  • Pd-wsch – Chorwaci
  • do roku 1994 zgin─Ö┼éo tam oko┼éo 200 000 ludzi

Sytuacja Mi─Ödzynarodowa

  • 27 kwiecie┼ä 1992 roku - powsta┼éa Federacyjna Republika Jugos┼éawii („Nowa Jugos┼éawia" albo „Trzecia Jugos┼éawia"), sk┼éadaj─ůca si─Ö z Serbii, obejmuj─ůcej tak┼╝e autonomiczne okr─Ögi Wojwodiny i Kosowa, oraz z Czarnogóry
  • w V 1992 roku Rada Bezpiecze┼ästwa ONZ obarczy┼éa Jugos┼éawi─Ö odpowiedzialno┼Ťci─ů za konflikt w Bo┼Ťni i Hercegowinie i na┼éo┼╝y┼éa na Serbi─Ö sankcje ekonomiczne
  • 26 – 27 VIII 1992 roku w Londynie odby┼éa si─Ö konferencja pokojowa w sprawie Jugos┼éawii
  • nie przynios┼éa jakich┼Ť wymiernych skutków
  • do ko┼äca 1993 roku z┼éamano na terytorium Jugos┼éawii ponad 70 rozejmów

Strony wspieraj─ůce wojn─Ö w Jugos┼éawii

  • USA – muzu┼émanów
  • Niemcy – Chorwatów
  • Grecja, Bu┼égaria i Rosja – Serbów

Po zerwaniu kolejnego rozejmu w II 1994 roku po wybuchu pocisku w centrum Sarajewa pocisku, w wyniku którego zgin─Ö┼éo 68 osób, NATO postawi┼éo ultimatum Serbii.

  • W ci─ůgu 10 dni Serbowie mieli si─Ö wycofa─ç z rejonu Sarajewa, pozostawiaj─ůc ci─Ö┼╝ki sprz─Öt
  • Rosja sk┼éoni┼éa Serbów do przyj─Öcia ultimatum

18 III 1994 roku w Waszyngtonie podpisano uk┼éad o utworzeniu w Bo┼Ťni i Herzegowinie federacji Chorwacko – muzu┼éma┼äskiej

- dodatkowo podpisano uk┼éad o po┼é─ůczeniu tej federacji w konfederacj─Ö z Chorwacj─ů

Uk┼éad pokojowy Bo┼Ťni i Herzegowiny

W XI 1995 roku w Dayton w USA podpisano uk┼éad pokojowy dotycz─ůcy Bo┼Ťni i Herzegowiny

  • uk┼éad przetrwa┼é do roku 1998 roku, gdy┼╝ Nowa Jugos┼éawia uderzy┼éa na Kosowo
  • Alba┼äczycy do walki z Jugos┼éawia utworzyli Wyzwole┼äcz─ů Armi─Ö Kosowa
  • w X 1998 roku walki zosta┼éy przerwane po interwencji dyplomaty ameryka┼äskiego Holbrooka
  • po przerwaniu rokowa┼ä bez podj─Öcia konkretnej decyzji 24 III 1999 roku NATO rozpocz─Ö┼éo naloty na Jugos┼éawi─Ö
  • 27 maja 1999 roku - Mi─Ödzynarodowy Trybuna┼é ds. Zbrodni Wojennych w by┼éej Jugos┼éawii oskar┼╝y┼é Miloszevicia i pi─Öciu innych wysokich rang─ů przedstawicieli w┼éadz serbskich o zbrodnie przeciwko ludzko┼Ťci
  • l czerwca 1999 roku - Jugos┼éawia poinformowa┼éa rz─ůd niemiecki, ┼╝e akceptuje plan pokojowy G-8 apeluj─ůc jednocze┼Ťnie o wstrzymanie nalotów
  • plan ten przewidywa┼é m.in.: stacjonowanie w Kosowie mi─Ödzynarodowych si┼é bezpiecze┼ästwa pod auspicjami ONZ, natychmiastowe po┼éo┼╝enie kresu przemocy w tym rejonie, wycofanie jugos┼éowia┼äskich wojsk, zapewnienie uchod┼║com bezpiecznego powrotu do domu, zgod─Ö na obecno┼Ť─ç w Kosowie organizacji humanitarnych, ustanowienie tymczasowego zarz─ůdu prowincji zgodnie z rezolucj─ů ONZ, autonomi─Ö dla Kosowa „z zachowaniem suwerenno┼Ťci i terytorialnej integralno┼Ťci Jugos┼éawii" oraz rozbrojenie Wyzwole┼äczej Armii Kosowa
  • 10 czerwca 1999 roku - Serbowie zacz─Öli wycofywa─ç si─Ö z Kosowa;
  • 10 czerwca 1999 roku - sekretarz generalny NATO Javier Solana poleci┼é zawiesi─ç trwaj─ůce 79 dni naloty na Jugos┼éawi─Ö - do Kosowa wkroczy┼éy w nast─Öpnych dniach wojska NATO i Rosji w ramach KFOR
  • Lipiec 2000 roku - parlament jugos┼éowia┼äski przyj─ů┼é poprawki do konstytucji, które wprowadzi┼éy bezpo┼Ťrednie wybory prezydenckie, co umo┼╝liwia┼éo Miloszeviciowi ubieganie si─Ö o kolejne dwie kadencje (dotychczas prezydenta wybiera┼é parlament, a Miloszevi─ç sprawowa┼é urz─ůd ju┼╝ drug─ů kadencj─Ö - w ┼Ťwietle konstytucji trzeciej nie móg┼é)
  • wrzesie┼ä 2000 roku - wybory prezydenckie w Jugos┼éawii - zarówno rz─ůdz─ůcy socjali┼Ťci Slobodana Miloszevicia, jak i partie opozycyjne, popieraj─ůce Vojislava Kusztunic─Ö, og┼éosi┼éy zwyci─Östwo swych kandydatów - ekipa Miloszevicia o┼Ťwiadczy┼éa, ┼╝e konieczna jest druga tura wyborów
  • 6 pa┼║dziernika 2000 roku - S─ůd Konstytucyjny uzna┼é zwyci─Östwo Kusztunicy, a Miloszevi─ç odda┼é w┼éadz─Ö prezydenck─ů
  • stycze┼ä 2001 roku - rz─ůd Czarnogóry o┼Ťwiadczy┼é, ┼╝e chce rozwi─ůzania federacji z Serbi─ů -
  • zwolennikiem samodzielno┼Ťci Czarnogóry by┼é przede wszystkim prezydent Czarnogóry, Milo Djukanowi─ç
  • Id─ůcy za tym rozpad Jugos┼éawii stawia┼éby otwart─ů spraw─Ö Kosowa, gdy┼╝ rezolucja Rady Bezpiecze┼ästwa w sprawie tej prowincji postanawia┼éa, ┼╝e Jugos┼éawia pozostanie w dotychczasowych granicach – nie by┼éo mowy o Serbii, chocia┼╝ Kosowo jest prowincj─ů serbsk─ů, a zatem po rozpadzie Jugos┼éawii na nowo nale┼╝a┼éoby ustali─ç status Kosowa
  • 2 stycznia 2001 roku - atak rebeliantów alba┼äskich na posterunek policji we wsi Tearce, w pobli┼╝u Tetowa w Macedonii - zgin─ů┼é jeden policjant, a trzech zosta┼éo rannych
  • luty 2001 roku - pocz─ůtek walk mi─Ödzy macedo┼äskimi si┼éami rz─ůdowymi a alba┼äskimi rebeliantami z Armii Wyzwolenia Narodowego (UCK) - pocz─ůtek wojny domowej w Macedonii
    • Alba┼äczycy stanowi─ů oko┼éo jednej trzeciej mieszka┼äców dwumilionowej Macedonii - wydarzenia na granicy macedo┼äskiej wzbudzi┼éy obawy spo┼éeczno┼Ťci mi─Ödzynarodowej, ┼╝e dzia┼éania rebeliantów mog─ů zak┼éóci─ç delikatne stosunki pomi─Ödzy Alba┼äczykami i Macedo┼äczykami
  • 4 marca 2001 roku - trwa┼éy walki wojsk macedo┼äskich z Alba┼äczykami na granicy macedo┼äsko-serbskiej
  • Macedonia zamkn─Ö┼éa granic─Ö z Serbi─ů
  • w efekcie ataków Alba┼äczyków na Macedoni─Ö sojusz pó┼énocnoatlantycki wyrazi┼é zgod─Ö na dopuszczenie wojska jugos┼éowia┼äskiego na granic─Ö z Macedoni─ů
  • 14 marca 2001 roku - oddzia┼éy jugos┼éowia┼äskiego wojska i serbskiej policji wesz┼éy do po┼éudniowej cz─Ö┼Ťci strefy buforowej mi─Ödzy Serbi─ů i Kosowem
  • 14 marca 2001 roku - rozpocz─Ö┼éy si─Ö walki mi─Ödzy Alba┼äczykami a si┼éami macedo┼äskimi w rejonie Tetova
  • 17 marca 2001 roku - rz─ůd Macedonii og┼éosi┼é mobilizacj─Ö
  • 13 maja 2001 roku - w Macedonii powsta┼é rz─ůd jedno┼Ťci narodowej
  • 12 czerwca 2001 roku - rz─ůd macedo┼äski og┼éosi┼é plan pokojowy, który przewidywa┼é m.in.jednostronne zako┼äczenie dzia┼éa┼ä wojennych i zapowiada┼é amnesti─Ö, ale nie powstrzyma┼éo to rebelii Alba┼äczyków - fiaskiem zako┼äczy┼éy si─Ö równie┼╝ rozmowy toczone od 15 do 20 czerwca mi─Ödzy rz─ůdem a Alba┼äczykami na temat autonomii

Porozumienie mi─Ödzy rz─ůdem a A┼éba┼äczykami

13 sierpnia 2001 roku - w Skopje podpisano porozumienie miedzy rz─ůdem a A┼éba┼äczykami, które przewidywa┼éo, ┼╝e:
  • alba┼äski b─Ödzie drugim, obok macedo┼äskiego, j─Özykiem urz─Ödowym
  • sk┼éad osobowy policji b─Ödzie w 2004 roku odzwierciedla┼é stosunki narodowo┼Ťciowe w Macedonii
  • powstanie, finansowane z bud┼╝etu, alba┼äskie szkolnictwo wy┼╝sze na obszarach, gdzie Alba┼äczycy stanowi─ů ponad 20% ludno┼Ťci
  • prawos┼éawie, islam i katolicyzm b─Öd─ů religiami równouprawnionymi
  • wprowadzone zostan─ů stosowne zmiany w konstytucji
  • Alba┼äczycy uzyskaj─ů stosown─ů reprezentacj─Ö w administracji rz─ůdowej i Trybunale Konstytucyjnym oraz zwi─Ökszone zostan─ů uprawnienia samorz─ůdu

Akcja NATO

27 sierpnia 2001 roku - rozpocz─Ö┼éa si─Ö akcja NATO w Macedonii pod kryptonimem „Istotne ┼╝niwa", której celem by┼éo rozbrojenie Alba┼äczyków
  • 26 wrze┼Ťnia 2001 roku - zako┼äczono operacj─Ö „Istotne ┼╝niwa"
  • noc z 26 na 27 wrze┼Ťnia 2001 roku - rozwi─ůza┼éa si─Ö alba┼äska Armia Wyzwolenia Narodowego (UCK) w Macedonii
  • noc z 15 na 16 listopada 2001 roku - parlament macedo┼äski uchwali┼é pi─Ötna┼Ťcie poprawek do konstytucji, które rozszerzy┼éy prawa mniejszo┼Ťci alba┼äskiej zgodnie z porozumieniem z sierpnia
  • 12 lutego 2002 roku - w Hadze rozpocz─ů┼é si─Ö proces by┼éego prezydenta Jugos┼éawii Slobodana Miloszevicia, oskar┼╝onego o zbrodnie wojenne pope┼énione w Chorwacji, w Bo┼Ťni i Hercegowinie oraz w Kosowie
  • prokurator w sprawie Milosevica – Carla de Ponte

Autor: dr Andrzej Żygadło

 
« poprzedni artyku┼é   nast─Öpny artyku┼é »