Materiały na e-mail
Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Email
Imię
 
Władza wykonawcza w Polsce - Prezydent Polski PDF Drukuj Email

Władza wykonawcza w Polsce


Prezydent, czyli zgodnie z łacińską etymologią wyrazu - praesidens, zasiadający na czele, to najwyższy urząd w państwie będącym republiką. Zgodnie z art. 126 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydent jest najwyższym przedstawicielem narodu polskiego i gwarantem ciągłości władzy państwowej. Prezydent czuwa nad przestrzeganiem konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium. Prezydent pełni, zatem najwyższy urząd w państwie, stanowiąc - obok Rady Ministrów - organ władzy wykonawczej. Ze względu na szczególną pozycję, jaką wśród organów państwowych zajmuje Prezydent, Konstytucja każdego demokratycznego społeczeństwa określa sposób wyboru Prezydenta, zasady sprawowania tego urzędu, oraz wynikające z niego prawa i obowiązki.

Kompetencje Prezydenta Polski

Prezydent jest reprezentantem państwa w stosunkach zewnętrznych i w związku z tym do jego kompetencji należy:
- Ratyfikowanie i wypowiadanie umów międzynarodowych;

- Mianowanie i odwoływanie pełnomocnych przedstawicieli Polski w innych państwach i organizacjach międzynarodowych;

- Przyjmowanie tzw. listów uwierzytelniających i odwołujących akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych innych państw i organizacji międzynarodowych;

- Współdziałanie w zakresie polityki zagranicznej z Prezesem rady Ministrów i ministrem spraw zagranicznych.

Funkcje pełnione przez Prezydenta Polski

Prezydent pełni funkcję najwyższego zwierzchnika sił zbrojnych. W czasie pokoju Prezydent sprawuje to zwierzchnictwo za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej, natomiast na czas wojny mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych - na wniosek Prezesa Rady Ministrów. Prezydent także mianuje Szefa Sztabu Generalnego, dowódców rodzajów Sił Zbrojnych, nadaje, na wniosek Ministra Obrony Narodowej, stopnie wojskowe. Organem doradczym Prezydenta w zakresie zewnętrznego i wewnętrznego bezpieczeństwa państwa jest Rada Bezpieczeństwa Narodowego. W wypełnianiu obowiązków Prezydentowi pomaga Kancelaria Prezydenta RP, która działa według nadanego przez niego statutu i pod przewodnictwem powołanego przez niego Szefa Kancelarii. Prezydent pełni również rolę w zakresie postępowania legislacyjnego. Może on wydawać rozporządzenia i zarządzenia, zgodnie z ustalonymi w konstytucji zasadami. Rozporządzenia może wydawać tylko na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Zarządzenia, które w odróżnieniu od rozporządzeń, nie mogą stanowić podstawy do wydawania decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, Prezydent może wydawać tylko na podstawie ustawy. Realizacja powyższych uprawnień Prezydenta jest stosunkowo słaba, gdyż zależy od woli Sejmu, który formułuje odpowiednie upoważnienie w uchwalanej ustawie. Z kolei zarządzenia Prezydenta, tak jak zarządzenia każdego innego organu upoważnionego do ich wydawania, nie mogą stanowić podstawy regulacji praw i obowiązków obywateli. Prezydent ma również uprawnienia w zakresie procedury legislacyjnej, w postaci prawa podpisywania oraz prawa odmowy podpisywania uchwalonych przez parlament ustaw. Przed podpisaniem
Prezydent może się także zwrócić do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności danej ustawy z konstytucją.

Akty urzędowe wydawane przez Prezydenta dla swej ważności wymagają podpisu (kontrasygnaty) Prezesa Rady Ministrów.

Nie dotyczy to jednak poniższych rodzajów aktów:
- Zarządzeń wyborów do Sejmu i Senatu, referendum ogólnokrajowego;
- Podpisywania albo odmowy podpisania ustawy;
- Występowania z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego;
- Powoływania sędziów, członków Rady Polityki Pieniężnej, Rady Bezpieczeństwa Narodowego, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

W zakresie obsadzania stanowisk Prezydent ma stosunkowo szerokie uprawnienia, nie może jednak występować na przykład: z wnioskiem o odwołanie Rady Ministrów czy innych organów naczelnych. W określonych przypadkach może jednak powoływać Radę Ministrów. W zakresie uprawnień o charakterze organizacyjnym Prezydent może zwoływać i przewodniczyć Radzie Ministrów, wydawać decyzje, co do nadania i zwolnienia z obywatelstwa, nadawania orderów i odznaczeń, stosowania prawa łaski. Zwołana przez Prezydenta Rada Ministrów jest wówczas Rada Gabinetową.
Konstytucyjno – prawne aspekty prezydentury w III RP

Polacy o zakresie władzy prezydenta

Źródło: Polacy o zakresie władzy prezydenta. Komunikat z badań, oprac. A. Cybulska, Warszawa, listopad 2005, s. 3. [za:]
http://www.google.pl/search?hl=pl&client=firefox-a&channel=s&rls=org.mozilla:pl:
official&hs=zua&lr=lang_pl&sa=X&oi=spell&resnum=0&ct=result&cd=1&q=Styl+prezydentury&spell=1 z dn. 26. 02. 2008.

CBOS - Centrum Badania Opinii Społecznej - ośrodek badania opinii publicznej w Polsce działający od 1982 roku. Został powołany w 1982 przez pułkownika Stanisława Kwiatkowskiego, doradcę gen. Wojciecha Jaruzelskiego i pozostawał pod kontrolą Urzędu Rady Ministrów do 1990. Od 1997 roku, działa na podstawie ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o fundacji - Centrum Badania Opinii Społecznej (Dz.U. Nr 30, poz. 163). Jego zadaniem jest prowadzenie publicznych badań społecznych. W ramach realizacji swojej misji, CBOS w cyklu, co miesięcznym realizuje sondaż Aktualne Problemy i Wydarzenia, a wyniki badań są dostępne na stronie internetowej CBOS - u. Drugim obok CBOS ośrodkiem badania opinii społeczeństwa jest - OBOP - Ośrodek Badania Opinii Publicznej - najstarszy instytut badania opinii społecznej w Polsce, powstał w 1958 roku. Początkowo działał jako Redakcja Badania Opinii Publicznej przy Biurze Listów. 21.12.1958 Włodzimierz Sokorski, przewodniczący Radiokomitetu podjął decyzję o utworzeniu ośrodka. Od tego czasu funkcjonuje on jako Ośrodek Badania Opinii Publicznej. Początkowo jednostka zależna do Telewizji, w 1994 roku wydzielona jako osobna spółka. W 1998 roku ostatecznie sprywatyzowana.

Widoczne na diagramie znaczne rozproszenie opinii w kwestii percepcji kompetencji Prezydenta może świadczyć o tym, że istniejący system polityczny jest dla przeciętnego obywatela mało czytelny. Szczególne trudności z oceną zakresu władzy prezydenckiej mają ludzie starsi - w wieku 55 lat i więcej, mieszkańcy wsi, osoby z wykształceniem podstawowym, a przede wszystkim niezainteresowane polityką i niemające wyrobionych poglądów politycznych. Wśród tych respondentów odsetki odpowiedzi „trudno powiedzieć” okazały się znacznie wyższe niż przeciętnie. Przeświadczenie o dość ograniczonym zakresie władzy prezydenckiej, jeśli chodzi o kształtowanie sytuacji w kraju, przeważa we wszystkich grupach wyróżnionych ze względu na cechy społeczno - demograficzne i przynależność zawodową ankietowanych. Przekonaniu temu sprzyja, co najmniej średnie wykształcenie, zainteresowanie polityką oraz lewicowe poglądy polityczne. Z kolei duże możliwości oddziaływania prezydenta na to, co się dzieje w kraju, nieco częściej niż przeciętnie zakładają najmłodsi respondenci, osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym, mieszkańcy wsi, a spośród grup społeczno - zawodowych - rolnicy oraz robotnicy niewykwalifikowani.


Źródło: Polacy o zakresie władzy prezydenta. Komunikat z badań, oprac. A. Cybulska, Warszawa, listopad 2005, s. 4. [za:]
http://www.google.pl/search?hl=pl&client=firefox-a&channel=s&rls=
org.mozilla:pl:official&hs=zua&lr=lang_pl&sa=X&oi=spell&resnum=
0&ct=result&cd=1&q=Styl+prezydentury&spell=1 z dn. 26. 02. 2008.

Za zwiększeniem uprawnień prezydenta opowiedziało się 67% badanych określających się jako zwolennicy lewicy i 66% respondentów identyfikujących się z prawicą. Nieco większe zróżnicowania zarejestrowano na poziomie elektoratów poszczególnych ugrupowań politycznych. Za zwiększeniem uprawnień Prezydenta stosunkowo najsilniej optowali wyborcy Samoobrony oraz, nieco rzadziej, głosujący na PiS. Za niezmienianiem zakresu władzy urzędu prezydenckiego opowiedzieli się przede wszystkim zwolennicy SLD oraz PSL i, nieco rzadziej, PO. Niemniej jednak nawet w tych elektoratach zdecydowaną większość stanowią osoby chcące poszerzenia kompetencji prezydenta. Rekonstrukcja instytucji prezydenta wiążę się bezsprzecznie z upadkiem systemu totalitarnego w Rosji, z fenomenem Gorbaczowa.
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
© EDUCENTRUM biuro(at)wos.org.pl

Angielski Geografia Ciąża Rosyjski Projektowanie stron Warszawa