Start Materiały Arkusze maturalne Wypracowania Matura Kursy Ściągi

Start Testy z WOS-u WOS CD Geografia CD Angielski CD Darmowe kursy Praca

Start

Systemy polityczne

Wiadomości

	Sprawdzony sposób na zdanie matury z WOS-u

Materiały na e-mail

Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Systemy polityczne

Definicja: system polityczny państwa

Zdefiniowanie pojęcia „system polityczny państwa” jest zadaniem trudnym. Nie ustalono, bowiem powszechnie obowiązującej definicji, która dawałaby jednoznaczną odpowiedź na pytanie:, „co nazywamy systemem politycznym?”. Ogólnie system polityczny można nazwać podstawową strukturą, w ramach, której toczy się życie polityczne. Jednak takie określenie systemu politycznego jest dosyć skrótowe i nie tłumaczy w sposób szeroki istoty problemu. W zależności od ujęcia merytorycznego wyróżniono trzy kryteria metodologiczne definicji systemu politycznego państwa:

- w pierwszym tzw. instytucjonalnym spotykamy się z określeniem systemu politycznego jako całokształtu instytucji politycznych, ich wzajemnych relacji i norm stanowiących podstawę ich działania;

- w drugim tzw. strukturalno-funkcjonalnym, system polityczny zostaje nazwany procesem dokonującym się we wspólnocie, jaką jest państwo.

- termin „proces” zostaje zaś rozszerzony w trzecim ujęciu tzw. systemowym (cybernetycznym). Traktuje ono system polityczny jako proces dwustronnego przepływu informacji i energii pomiędzy otoczeniem społecznym a instytucjami władzy. Relacje, jakie między nimi zachodzą to tzw. wejścia i wyjścia. Informacyjno - energetycznym wejściem do systemu są „żądania”, czyli oczekiwania społeczne oraz „poparcia”. Wejścia mogą pochodzić od trzech źródeł od społeczeństwa, elit politycznych i od środowiska międzynarodowego. Środkowym etapem procesu jest przetworzenie, czyli „konwersja” żądań, w wyniku, której zostaje podjęta decyzja polityczna. Następnym końcowym etapem są „wyjścia” powodujące zmiany w otoczeniu. Te ostatnie zaś wpływają ponownie na system polityczny i proces zaczyna się od nowa. Zachodzi tu, zatem zjawisko sprzężenia zwrotnego.

System polityczny jako proces polityczny

Mimo tych istotnych różnic w rozumieniu pojęcia system polityczny większość autorów zgadza się na zsumowanie tych trzech podanych powyżej stanowisk w wyniku, czego można powołać następującą definicję:
System polityczny to ogół organów państwowych, partii politycznych, grup społecznych i innych struktur społecznych, które uczestniczą w działaniach politycznych w ramach określonego państwa oraz całokształt zasad polityczno – prawnych określających ich wzajemne stosunki.
Totalitaryzm hitlerowski
„Odkrywszy w 1920 roku Protokoły mędrców Syjonu, Hitler wyraża wdzięczność, że dokument ten odsłonił przed nim »w sposób niezbity naturę i postępowanie narodu żydowskiego«, ukazując » jego logikę wewnętrzną oraz cele ostateczne«”.
Wydane w 1920 roku w upokorzonych traktatem wersalskim Niemczech, „Protokoły mędrców Syjonu” zostały przyjęte niczym objawienie.

„Uczestniczyłem w Berlinie w wielu zgromadzeniach poświeconych wyłącznie Protokołom – pisze pewien żydowski obserwator. – Mówca był zazwyczaj profesorem, wydawcą, adwokatem lub kimś w tym rodzaju. Audytorium składało się z przedstawicieli warstw oświeconych, urzędników, kupców, byłych oficerów, dam z towarzystwa, ale przede wszystkim ze studentów wszystkich wydziałów i roczników…Namiętności prędko osiągały stan wrzenia”.
W ten sposób rodzi się faszyzm niemiecki, wraz z ideologią eksterminacji Żydów charakterystyczną dla późniejszych faz rozwoju ruchu. Faszyzm niemiecki jest synonimicznie określany jako narodowy socjalizm, w skrócie nazizm. Nazwa wywodzi się od nazwy partii powstałej w 1919 roku w południowych Niemczech, określanej jako NSDAP, czyli Narodowo - Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej. W 1921 roku Adolf Hitler zostaje jej przywódcą i głównym ideologiem. Doktryna narodowego socjalizmu paralelnie do włoskiego faszyzmu była kompilacją doktryn filozofii XIX i XX wieku.
„Naziści odwoływali się do starogermańskiej zasady wodzostwa, romantycznej idei »wspólnoty narodowej«, koncepcji pangermańskich Wagnera, Fichtego oraz pojęcia »nadczłowieka« Nietzschego.”
Uzasadnienie dla teorii rasizmu i antysemityzmu naziści wywiedli z następujących doktryn:
 A. Rosenberga (1893 - 1946), traktującego o zagrożeniu masońskim, czyli w mniemaniu filozofa żydowskim;
 J. Gobineau (1816 - 1882) i H. Chamberlaina (1885 - 1927), twórców teorii rasizmu.
Hitler w „Mein Kampf” twierdził, że państwo jest jedynie środkiem, metodą do osiągnięcia zamierzonego celu. Dążeniem Hitlera było „stworzenie lepszej natury ludzkiej”, „udoskonalenie własnej rasy”.

W Niemczech wprowadzono szereg ustaw ograniczających:

- wolność jednostki;
- swobodę wypowiedzi;
- wyrażania własnych poglądów;
- ustaw jednocześnie radykalnie poszerzających kompetencje władzy wykonawczej.

System totalitarny faszystowski miał profesjonalistów od propagandy jedynie słusznej idei. Joseph Paul Goebbels, minister propagandy i oświecenia publicznego Rzeszy od 1928 roku, umocnił państwo totalitarne Hitlera poprzez prowokacje, kłamstwa, parady i starannie wyreżyserowane wiece. W tym celu posługiwał się radiem i filmem, a monopolowi informacji w państwie Hitlera zawdzięczał możliwość kształtowania nastrojów społecznych. To właśnie Goebbels mawiał: „Kłamstwo powtarzane tysiąc razy staje się prawdą”, czy „Zwykła propaganda ma niewiele wspólnego z obiektywizmem i jeszcze mniej z prawdą”. Powstał wówczas specjalny termin językoznawczy na określenie języka propagandy faszystowskiej. LTI ( skrót łac. Lingua Tertii Imperii = Język Trzeciej Rzeszy) - tak określił język przemówień hitlerowców filolog Victor Kremperer. Jak sam twierdził w ten sposób oznaczył zdegenerowaną, poddaną surowemu dyktatowi ideologicznemu niemczyznę okresu faszyzmu. W sferze języka hitleryzm oddziaływał przede wszystkim na słownictwo i frazeologię, podporządkowując je bezpośrednio nazistowskiej ideologii i propagandzie. Wyróżnikiem LTI było m.in. tworzenie zlepków słownych zbudowanych z wyrazów dla nazizmu kluczowych (np. Blut »krew« - Blutbewusstsein »świadomość krwi«), arbitralne przekształcanie tradycyjnych znaczeń słów, tak by mogły spełniać wyznaczone im zadania ideologiczne. LTI przenikała do wszelkich odmian wypowiedzi dopuszczonych do życia publicznego. Wzorem LTI były przemówienia Hitlera. Po mianowaniu Hitlera Kanclerzem Niemiec wprowadzono rozporządzenia mające na celu zabezpieczenie przed:

- „zagrażającymi państwu zamachami komunistycznymi” w lutym 1933;
- oraz ustawę „o usunięciu zagrożenia narodu i państwa”, ustanawiającą szczególny tryb uchwalania ustaw przez rząd Rzeszy.

Gdy w 1934 roku Adolf Hitler został najwyższym wodzem – Führerem, de facto zlikwidowano państwo prawne, ponieważ wszystkie kompetencje sprawowania władzy zostały skupione w jednym ręku. Autorytet przywódcy był bezsporny, uczeni wypracowywali różnorodne koncepcje uzasadniające całkowicie bezprawne działania wodza. Carl Schmitt opracował teorię stanu wyjątkowego, według której nie norma prawna, lecz sytuacja określa zachowanie głowy państwa. Przywódca, więc może podejmować wszelkie decyzje niezbędne dla zachowania istnienia państwa w określonym wymiarze ideologicznym. Zgodnie z zasadą wodzostwa, wyrażoną jeszcze na 10 lat przed przejęciem władzy przez hitlerowców, jedynym prawem była wola Wodza - „der Führer Hat immer Recht” - któremu bezwzględnie należało się posłuszeństwo. Administracja sądownicza tamtych lat działała według następującej zasady - sędzia miał się kierować nie tyle formalną litera prawa, ale przede wszystkim poczuciem sprawiedliwości narodowo - socjalistycznej. Hitler był uważany za najwyższego zwierzchnika sądu. Rozbudowany aparat państwowy, czyli zdominowana nazizmem administracja, była nakierowana odgórnie przez partię na ustawiczną walkę z wrogami narodu germańskiego, którymi byli w szczególności Żydzi. Wysiłek narodu nastawiony był na osiągnięcie określonego celu - odizolowania wrogów, zbudowania przestrzeni życiowej dla germańskiej rasy panów, osiągnięcia potęgi, zdominowania całego świata. Zdaniem nazistów powinno nastąpić w kwestii żydowskiej „rozwiązanie ostateczne”, jak określali Niemcy rozkaz eliminacji Żydów:
„pod pewnymi względami rozkaz eksterminacji Żydów jest tylko problemem technicznym, jak odwszawianie, kiedy zagraża tyfus”.
Himmler, główny ideolog eksterminacji twierdził w swoim przemówieniu z 24 kwietnia 1943 roku, przemówieniu kierowanym do wyższych oficerów i służb SS:
„Zniszczenie wszy nie ma nic wspólnego z koncepcją świata. To problem czystości. Wkrótce nie będziemy mieli wszy”.
Metafora insekta, który ma być zniszczony, pojawiała się stale w polu ideologicznej eksterminacji. W przemówieniu z 6 października 1943 Himmler ogłasza swoją koncepcję ostatecznego rozwiązania :
„Zdanie: Żydzi powinni zostać wytępieni – zawiera niewiele słów i łatwo je powiedzieć, moi panowie. Ale dla kogoś, kto wprowadza je w czyn, to rzecz najcięższa, najtrudniejsza na świecie. (…) Podjąłem decyzję. (…) Dla organizacji, która miała wykonać zadanie, była to rzecz najtrudniejsza ze wszystkich jej znanych. ( Organizacja ta to Einsatzgruppen «EG» - oddziały podległe Naczelnemu Urzędowi Bezpieczeństwa Rzeszy, utworzone w 1941 roku, bezpośrednio po agresji na ZSRR, a przeznaczone do mordowania na okupowanych obszarach Żydów, cyganów, jeńców. W latach 1947 – 1948 część dowództwa EG została osądzona przez Amerykański Trybunał Wojskowy w Norymberdze). Mogę jednak powiedzieć, że nie sprawiła, aby nasi ludzie i oficerowie ucierpieli w swym sercu i duszy”.
Heinrich Himmler (1900 – 1945) – jeden z przywódców hitlerowskich Niemiec. Współtworzył: partyjną służbę bezpieczeństwa, tzw. urząd Rasy i Osadnictwa SS, w którym rozwijano koncepcję przekształcenia ziem słowiańskich w niemiecki Lebensraum (przestrzeń życiową), obozy koncentracyjne, tzw., Lebensborn organizację, która miała stworzyć warunki do hodowli »nordyckiej nadrasy«. Współorganizował »noc długich noży« (wymordowanie z 29 na 30 czerwca 1934 przywódców oddziałów szturmowych i osób, które naraziły się Hitlerowi), »Noc Kryształową« (9 listopada 1938 roku Hitler rozpętał wielką akcję podpalania synagog i sklepów żydowskich w odpowiedzi na zabójstwo radcy ambasady niemieckiej w Paryżu); odegrał główną rolę w tworzeniu hitlerowskiego aparatu terroru w krajach okupowanych i przeprowadzeniu zagłady Żydów. W obliczu klęski III rzeszy rozważał przejęcie władzy w Niemczech. Za próby kontaktów z aliantami Hitler wykluczył go z NSDAP. Ujęty przez Brytyjczyków, popełnił samobójstwo.
Ostateczne rozwiązanie – zaplanowana, podjęta i przeprowadzona podczas II wojny światowej przez niemieckich narodowych socjalistów zagłada Żydów europejskich. Decyzję o Endloesung, czyli „ostatecznym rozwiązaniu” kwestii żydowskiej podjął Adolf Hitler i jego najbliższe otoczenie na konferencji, która odbyła się 20 stycznia 1942 w Wannsee, na przedmieściach Berlina.
Alain Finkielkraut uważa, że odrzucenie moralności uniwersalnej łączy się w rasizmie nazistowskim ze stosowanym przez ideologów systemem wyjaśniania, usprawiedliwiania wyższą racją polityki eskterministycznej.
Założenia ideologiczne Hitlera doprowadziły do wymordowania ponad 6 milionów ludzi, do degradacji aparatu państwowego, wreszcie do degradacji moralnej odpowiedzialności zbiorowej, która w ideologii faszystowskiej sprzeciwiała się kodeksom opartym na chrześcijańskim pojęciu grzechu i wymykała klasyfikacjom sprawiedliwości i sprawiedliwej kary.
Podsumowując należy stwierdzić, że rozważania na temat administracji w doktrynie faszyzmu nigdy nie zamknęły do końca interesującego problemu związków polityki z urzędami użyteczności publicznej. W pracy posłużono się literaturą źródłową, w szczególności literaturą podejmującą problematykę państwa rasistowskiego w nazistowskich Niemczech podkreślając równocześnie problem „państwa stanu wyjątkowego” powołany do istnienia ideologią faszyzmu.

----
A. Finkielkraut, Tryumf woli, [w:]A. Finkielkraut, Zagubione człowieczeństwo, tłum. M. Fabianowski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1999, s. 180.
Autoportret faszyzmu. Refleksje na temat dziejów sporu o istotę faszyzmu, [w:] Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi, T.XI, Acta Universitatis Wratislaviensis nr 815, Wrocław 1987, ss. 31-50.
Fragment przemówienia Heinricha Himmlera Cytowany [za:] A. Besançon, Narodowosocjalistyczne fałszowanie dobra, [w:] Besançon A.: Przekleństwo wieku, tłum. J. Guze, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 2000.
Ibidem, s. 223.
[Za:] A. Besançon, Przekleństwo wieku, op., cit., s. 223.
[Za:]: A. Besançon, Narodowosocjalistyczne fałszowanie dobra, [w:] A. Besançon, Przekleństwo wieku, op., cit.

« poprzedni artykuł		następny artykuł »

WSTECZ