Materiały na e-mail
Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Email
Imię
 
Globalizacja PDF Drukuj Email

Definicja globalizacji

Rozpowszechnianie przemian związanych z rozwojem technologii, przekazywanie i przetwarzanie informacji, przenikanie się elementów kulturowych oraz konsekwencje globalne interakcji: ekonomicznych, finansowych, technologicznych, kulturalnych, politycznych i militarnych.
Najważniejszym aspektem procesu globalizacji są dysproporcje w rozwoju gospodarczym, czyli podział na „bogatą północ” i „ubogie południe”. Północ stanowią rozwinięte, bogate państwa z wysokim poziomem PKB na mieszkańca, stosujące nowoczesne technologie – Ameryka Północna, Europa Zachodnia, Australia i Nowa Zelandia. Południe to kraje ubogie w Afryce, Ameryce Łacińskiej i Azji.

Wymiary globalizacji

Globalizacja przebiega w trzech wymiarach:

Ekonomicznym – coraz więcej transakcji handlowych ma wymiar globalny; części do jednego modelu samochodu są produkowane w wielu różnych krajach. Gospodarcza zależność między krajami widoczna była już w czasie krachu giełdowego w 1929 na Wall Street.

Politycznym – ograniczenie znaczenia państw na rzecz organizacji międzynarodowych – UE, ONZ, NATO, OPEC itp. Pojedyncze państwa są zbyt słabe i małe, aby walczyć z problemami światowymi – jak np. przestępczość międzynarodowa czy zanieczyszczenie środowiska.

Kulturowym – o kierunku przepływu kulturowego decyduje siła ekonomiczna. W USA produkuje się najwięcej filmów, seriali, programów rozrywkowych sprzedawanych następnie do innych krajów. To w Stanach Zjednoczonych powstają globalne stacje informacyjne (np. CNN), a do tego kraj ten dysponuje największymi możliwościami marketingowymi dla produkcji filmowych.

Etapy globalizacji

Centrum - to tzw. Pierwszy Świat, czyli wysokorozwinięte kraje Zachodu. Centrum przoduje w technologii, koncentruje światowy kapitał, charakteryzuje niskie ryzyko inwestycyjne i wysoki poziom inwestycji, wysoki dochód narodowy, wytwarza produkty wysoko przetworzone. Centrum przoduje w rozwoju gospodarczym i społecznym, to tu rodzą się nowe idee i powstają wynalazki. Jednak by rozwijać się, Centrum potrzebuje surowców i taniej siły roboczej - dlatego importuje je z Peryferii.

Półperyferia – Do półperyferii należą m.in. państwa Drugiego Świata - czyli byłe państwa socjalistyczne, które w okresie "zimnej wojny" przeciwstawiały się państwom Pierwszego Świata. Oprócz nich do tej klasy zaliczamy również np. Portugalię, Hiszpanię, Arabię Saudyjską, Egipt. Z jednej strony Półperyferia są eksploatowane przez kraje centrum, a z drugiej same eksploatują peryferia.

Peryferia – kraje odznaczające się tania siłą roboczą, prostymi technologiami, eksportem surowców. Państwa, które należą do peryferii nie mogą się rozwijać - w interesie krajów bogatych jest to, aby były one źródłem taniej siły roboczej i surowców. Peryferie są uzależnione ekonomicznie od centrum – USA i Europa zachodnia kupują ich zasoby. Do peryferii należą kraje Trzeciego Świata - są to państwa słabo rozwinięte, z niską stabilnością polityczną, co oznacza często rządy autorytarne.

Pozytywne konsekwencje globalizacji

• Modernizacja – do krajów peryferyjnych docierają nowe środki przekazu medialnego, telefony komórkowe, bankomaty itp. Upowszechnianie internetu (od 1998 roku każda stolica afrykańska ma dostęp do sieci)
• Hybrydyzacja – połączenie tego co lokalne, z tym co globalne; przenikanie się kultur - w wyniku kontaktu kultur ulegają one dyfuzji - następuje zapożyczenie pewnych elementów, zwyczajów, naśladowanie, wymieszanie ze sobą.
• Swobodny i szybki przepływ informacji
• Pogłębianie się dialogu między religiami - kreowanie nowych postaw społecznych tj. tolerancja, zrozumienie dla odmienności
• Dostęp do międzynarodowej nauki, bibliotek, muzeów, archiwów
• Popularyzacja ideałów demokratycznych
• Wywieranie silnej presji na liberalizację handlu międzynarodowego, zniesienie barier handlowych

Negatywne konsekwencje globalizacji

• Homogenizacja kultury – amerykańska kultura narzuca swoje wzorce; produkcje hollywodzke sprzedają się na całym świcie; aktorzy amerykańscy są gwiazdami globalnymi. Światowym narzędziem komunikowania staje się angielski – znajomość tego języka staje się powszechnym wymogiem edukacyjnym
• Dominacja kultur silnych, bogatych państw - co może powodować narastanie konfliktów o charakterze etnicznym, religijnym i kulturowym. Postępująca degradacja kultur lokalnych, niszowych
• Uniformizacja stylu życia, wartości, postaw, zatracanie własnego poczucia tożsamości narodowej poprzez przejmowanie wzorców propagowanych w środkach masowego przekazu
• Detradycjonalizacja – destrukcja tradycji; brak zobowiązań wobec rodziny, odchodzenie od lokalnych stylów życia
• Demoralizujący wpływ środków masowego przekazu – emisja pornografii, przemocy. Popularyzacja niepożądanych i negatywnych informacji tj. hasła faszystowskie, okultyzm, satanizm, sekty
• Zwiększanie podziałów pomiędzy biednymi a bogatymi – 20% ogółu ludzkości żyje w obfitości (beneficjenci globalizacji – półkula północna), 80% - w biedzie (w Afryce Środkowej miliard ludzi ma dochód poniżej jednego dolara dziennie). Globalizacja zwiększa podziały pomiędzy ludźmi wewnątrz kraju jak i na poziomie globalnym
• Umiędzynarodowienie kryzysów ekonomicznych – np. załamanie się systemu finansowego w jakimś państwie azjatyckim mogą spowodować bolesne reakcje także w Ameryce czy Europie
• Zorganizowana przestępczość – np. Afganistan – głównym produktem eksportowym jest opium i jego pochodne. Produkcją opium trudnią się watażkowie usadowieni w poszczególnych rejonach kraju i czujący się bezkarnie ze względu na słabość władzy centralnej. Kolumbia - ponad 10 procent dochodu narodowego tego kraju pochodzi z produkcji narkotyków, głównie kokainy
• Działalność wielkich korporacji – nie liczy się człowiek, tylko zysk. Człowiek jako trybik w wielkiej machinie. Wykorzystywanie rolników z ubogich regionów, głównie Afryki, gdzie wielkie korporacje kupują za bezcen ziarna kakaowca, kawę, herbatę, banany itp.
• Narastanie takich zjawisk jak ksenofobia, skrajny nacjonalizm, wrogość w stosunku do cudzoziemców w wyniku zacierania się granic

Alterglobaliści

alternatywa wobec globalizacji; ruch społeczno-polityczny, który za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych i społecznych, poprzez m.in. budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego (hasło: „Myśl globalnie, działaj lokalnie”). Ruch ten zrodził się pod koniec lat 90., a pierwsze manifestacje miały miejsce w Seattle w 1999 roku, podczas obrad WTO.

Żądania alterglobalistów

• problemy ekonomiczne – wyraźna niechęć wobec globalnych konsorcjów. Postulat większej sprawiedliwości, rozwój mikropożyczek dla ludności afrykańskiej, która chciałaby założyć własny biznes
• większa demokratyzacja takich organizacji jak WTO – obrady WTO są tajne, a rozstrzygnięcia wiążące dla całego świata
• kwestia ochrony środowiska – ratowanie dżungli amazońskiej, zaprzestanie rabunkowej eksploracji zasobów naturalnych
• respektowanie praw człowieka
• promowanie gospodarki lokalnej

Źródło:

Repetytorium WOS

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
© EDUCENTRUM biuro(at)wos.org.pl

Angielski Geografia Ciąża Rosyjski Projektowanie stron Warszawa