Materiały na e-mail
Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Email
Imię
 
Urząd prezydenta RP PDF Drukuj Email

Urząd prezydenta RP

Konstytucja określa Prezydenta jako organ władzy wykonawczej. Pełni on funkcje głowy państwa i jednocześnie spełnia rolę arbitra politycznego. Wraz z premierem i ministrem spraw zagranicznych reprezentuje kraj na arenie międzynarodowej. W Konstytucji Prezydent nie został określony jako reprezentant narodu, jak to uczyniono w odniesieniu do posłów i senatorów. Nie jest to możliwe ze względu na jednoosobową strukturę głowy państwa, w której nie mogą uzewnętrznić się różne opcje polityczne społeczeństwa. Prezydent nie może pełnić żadnego innego urzędu ani funkcji publicznej.

Wybory prezydenckie zarządza Marszałek Sejmu. Kandydat na stanowisko głowy państwa musi mieć ukończone 35 lat, posiadać obywatelstwo polskie i korzystać z pełni praw wyborczych do Sejmu. Zgłoszenie musi mieć poparcie 100 tys. obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Chętnych spełniających powyższe warunki rejestruje Państwowa Komisja Wyborcza. Kandydat może się wycofać z toku kampanii. Warunkiem wyboru i uzyskania stanowiska Prezydenta jest otrzymanie bezwzględnej większości ważnie oddanych głosów (50% + 1), co przy dużej liczbie kandydatów jest trudno osiągalne. Jeśli w pierwszej turze większość taka nie została osiągnięta, konieczne staje się przeprowadzenie ponownej elekcji. Odbywa się ona dwa tygodnie po pierwszym głosowaniu z udziałem już tylko dwóch kandydatów. Zostają tylko ci, którzy w pierwszej turze otrzymali największą liczbę głosów.

Rola Marszałka Sejmu a Prezydent RP

W Polsce nie ma instytucji wiceprezydenta (jak w Stanach Zjednoczonych), stąd w przypadku, gdy głowa państwa nie może pełnić urzędu, zastępuje go Marszałek Sejmu, a gdyby ten nie mógł – wówczas Marszałek Senatu. Zgodnie z Konstytucja, Marszałek Sejmu wykonuje obowiązki głowy państwa w razie:
• śmierci Prezydenta
• zrzeczenia się urzędu
• stwierdzenia nieważności wyborów
• uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności Prezydenta do sprawowania urzędu
• złożenia z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu

Prezydent nie ponosi odpowiedzialności politycznej, nie może być odwołany ani przez wyborców, ani przez Zgromadzenie Narodowe (połączone izby Sejmu i Senatu). Brak akceptacji dla działań Prezydenta mogą wyborcy wyrazić w trakcie kolejnych wyborów, nie udzielając mu poparcia. Biorąc jednak pod uwagę rolę opinii publicznej we współczesnych czasach, żaden polityk nie może lekceważyć poglądów społeczeństwa. Prezydent ponosi odpowiedzialność na naruszenie Konstytucji (tzw. delikt konstytucyjny) i innych ustaw. Może to polegać na niewykonaniu ciążącego na nim obowiązku lub na przekroczeniu uprawnień. Zgromadzenie Narodowe może postawić Prezydenta w stan oskarżenia, podejmując taką decyzję większością 2/3 głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego. Sprawę rozpatruje wówczas Trybunał Stanu. Przed tą instytucja Prezydent odpowiada także za pospolite przestępstwa.

Kompetencje prezydenta w stosunku do Rady Ministrów:

• desygnuje Prezesa Rady Ministrów
• powołuje Radę Ministrów
• przyjmuje dymisję Rady Ministrów i powierza jej tymczasowe pełnienie obowiązków, do czasu wyłonienia nowego rządu (nie musi tego czynić, gdy rezygnacja jest złożona przez Prezesa Rady Ministrów z własnej inicjatywy)
• dokonuje zmian w składzie Rady Ministrów na wniosek Premiera
• odwołuje ministra, któremu Sejm wyłaził votum nieufności
• posiada prawo zwoływania posiedzeń Rady Gabinetowej (tworzy ją Rada Ministrów w pełnym składzie pod przewodnictwem Prezydenta; głowa państwa może ją zwołać w sprawach szczególnej wagi)

Kompetencje prezydenta w stosunku do Sejmu i Senatu

• zarządza wybory do Sejmu i Senatu
• zwołuje pierwsze posiedzenie Sejmu po wyborach
• skraca kadencję Sejmu (fakultatywne: w razie nieprzedstawienia prezydentowi ustawy budżetowej do podpisania; obligatoryjne: nie udzielenie Radzie Ministrów wotum zaufania w „trzecim kroku” powoływania rządu)
• posiada prawo inicjatywy ustawodawczej
• podpisuje ustawy, bez czego żadna ustawa nie może wejść w życie (Prezydent może odmówić podpisania ustawy i zwrócić ją do Sejmu w celu ponownego rozpatrzenia albo zaskarżyć ją do Trybunału Konstytucyjnego)
• kieruje orędzia do Parlamentu

Kompetencje prezydenta wobec władzy sądowniczej:

• powołuje sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
• powołuje Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa i wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego, Prezesa i wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego
• powołuje swego przedstawiciela do Krajowej Rady Sądownictwa

Kompetencje prezydenta jako głowy państwa

• reprezentuje państwo na arenie międzynarodowej
• ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe
• mianuje i odwołuje ambasadorów polskich
• jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych
• zarządza powszechną lub częściową mobilizację i decyduje o użyciu Sił Zbrojnych do obrony kraju
• zarządza wprowadzenie stanu wojennego, stanu wojny lub stanu wyjątkowego, gdy Sejm nie może się zebrać
• powołuje i odwołuję Radę Bezpieczeństwa Narodowego

Inne kompetencje prezydenta:

• powołuje 2 członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji
• powołuje 3 członków Rady Polityki Pieniężnej
• może zastosować prawo łaski wobec skazanych (z wyjątkiem wyroków Trybunału Stanu)
• zarządza referendum ogólnokrajowe
• nadaje ordery i odznaczenia państwowe
• nadaje tytuły naukowe profesora
• nadaje obywatelstwo polskie lub zgodę na jego zrzeczenie się

--
opracowano na postawie: W. Skrzydło, „Ustrój polityczny Rzeczpospolitej Polskiej”, wyd. Zakamycze, Kraków2004
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
© EDUCENTRUM biuro(at)wos.org.pl

Angielski Geografia Ciąża Rosyjski Projektowanie stron Warszawa