| Wiadomości | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Materiały na e-mail |
|---|
|
||
| Ideologie i doktryny polityczne |
|
|
|
Ideologie i doktryny polityczne. Współczesne ideologie polityczneKonserwatyzm• Utrzymanie dotychczasowego porządku społecznego • Zmiany powinny nastąpić na drodze ewolucji; gwałtowne reformy są niebezpieczne; możliwe są tylko ostrożne i cząstkowe reformy • Rewolucja jest katastrofą – oznacza zerwanie ciągłości • tradycja – rodzina – religia • Tradycjonalizm – tradycja i religia wyznacznikiem sposoby życia • Hierarchizm – nierówności mają charakter naturalny, a pozbawione hierarchii społeczeństwo nie mogłoby dobrze funkcjonować • Silna władza wykonawcza • Społeczeństwo jako żywy organizm (teoria organiczna) – rozwija się stopniowo i samoistnie • Krytyka nowoczesnej kultury, konsumpcyjnego stylu życia Liberalizm• Twórcy i przedstawiciele: John Locke, Adam Smith, Monteskjusz• Wolność jednostki – zasady życia politycznego i gospodarczego powinny jak w najmniejszym stopniu ograniczać wolność jednostek • Swobody jednostki ograniczać może tylko wolność drugiego człowieka (wolność innych ludzi) • Człowiek ma prawo do samodzielnego kształtowania własnego życia i dążenia do szczęścia zdefiniowanego na swój sposób • Wolność słowa – gwarant chroniący przed nadużyciami władzy • Zatomizowane społeczeństwo – nadrzędność człowieka w stosunku do społeczeństwa • Jednostka przedsiębiorcza • Odrzucenie koncepcji państwa opiekuńczego • Państwo minimalne – silne, praworządne, ale ograniczone w swych prawach do pilnowania porządku i spokoju obywateli oraz zapewnienia ochrony uprawnień jednostki • Jak najmniej państwa w gospodarce • Hierarchiczna struktura społeczna – miejsce jednostki w społeczeństwie zależy od jej zaradności • Gospodarka wolnorynkowa, przejrzyste podatki Chadecja (chrześcijańska demokracja)• Podstawa tej ideologii to encyklika „Rerum novarum” Leona XIII• Godność i wolność osoby ludzkiej – jednostka obdarzona jest świadomością i wolną wolą; człowiek w swoim postępowaniu powinien kierować się zasadami moralnymi, takimi jak: godność osoby, solidarność, rodzina, pokój, pluralizm • Chrześcijańska etyka • Rodzina jako fundament wszelkich działań i nośnik wartości • Społeczeństwo powinno kierować się harmonią, współpracą • Solidaryzm – grupy społeczne i jednostki powinny sobie pomagać • Społeczna gospodarka wolnorynkowa, która jednak nie wyklucza umiarkowanej ingerencji państwa w procesy gospodarcze • Zasada subsydiarności (pomocniczości) – demokracja przedstawicielska, w której obywatelom, małym społecznościom powinno być pozostawione prawo swobodnego działania i decydowania o swych sprawach; państwo ma służyć pomocą jedynie w sytuacjach, gdy sami nie będą w stanie dać sobie rady Socjaldemokracja• Równość, sprawiedliwość społeczna• Główną przyczyną nierówności jest brak sprawiedliwości, a nie wady samego człowieka • Państwo opiekuńcze – nierówności mogą być usuwane stopniowo, dzięki wprowadzaniu reform społecznych • Duży nacisk na prawa socjalne – np. prawo do godziwego wynagrodzenia • Redystrybucja dóbr i dochodów oraz programy socjalne jako zabezpieczenie niesprawiedliwości wolnego rynku – interwencjonizm państwowy • Wysokie podatki dla ludności o najwyższych dochodach, aby uzyskane środki przeznaczyć na cele socjalne • Ustrój demokratyczny oparty na pluralizmie, parlamentaryzmie i samorządności Komunizm• Karol Marks i Fryderyk Engels „Manifest komunistyczny” (1848 r.), Włodzimierz Lenin• Bezklasowy ustrój społeczny - absolutna równość wszystkich ludzi • Własność prywatna zastąpiona własnością kolektywną • Społeczna własność środków produkcji • Teoria dyktatury proletariatu • Konieczność rewolucyjnego obalenia kapitalistycznego państwa Inną wersją ideologii komunistycznej był maoizm (Chiny). Zwycięstwo ZSRR w II wojnie światowej oraz problemy społeczne świata w 2 połowie XX wieku spowodowały ekspansję komunizmu w niektórych państwach europejskich i pozaeuropejskich jak: Bułgaria, Czechosłowacja, Jugosławia, NRD, Polska, Rumunia, Węgry, Chiny, Korea Pn., Mongolia, Wietnam. Tworzone tam ustroje były bardziej bądź mniej zbliżone do modelu radzieckiego. Nacjonalizm• Roman Dmowski• Naród jako najdoskonalsza forma życia zbiorowego • Tradycja, język, kultura narodowa • Idea państwa narodowego • Idea solidaryzmu państwowego – silna wieź emocjonalna ze wspólnotą narodową • Egoizm narodowy – interesy danego narodu są nadrzędne w stosunku do wszystkich innych celów • Lojalność wobec swego narodu • Współpraca wszystkich grup społecznych dla dobra i interesu wspólnoty narodowej • Sprzeciw wobec internacjonalizmu (współpracy z innymi narodami) Faszyzm• Doktryna państw totalitarnych• Benito Mussolini • Wrogość wobec innych partii politycznych, systemu parlamentarnego, innych narodów • Silna władza wykonawcza • Kult siły, militaryzacja • Wódz dysponuje pełną władzą nad państwem, partią, społeczeństwem i każdą jednostką • Zakaz działania opozycji – system monopartyjny • Pochwała ekspansji • Jednostka ma ograniczone prawa Niemiecką odmianą faszyzmu stał się nazizm. Podstawy nazizmu zostały określone przez Adolfa Hitlera w książce „Mein Kampf” • Zasada wodzostwa – pełnia władzy nad narodem i państwem • Poglądy nazistowskie i rasistowskie – Hitler był zwolennikiem koncepcji darwinizmu społecznego – w społeczeństwie różne gatunki, tak jak w świecie przyrody, walczą o przetrwanie. Ludzkość dzieli się na rasy i narody lepsze oraz gorsze. • Wątki antysemickie – Żydzi przyczyną zła na świecie • Wiara w wyższość rasy nordyckiej • Zdobywanie „przestrzeni życiowej” realizowanej poprzez usuwanie narodów i ras zaliczanych do „podludzi”, które zajmowały cenne terytoria Doktryny politycznePodział doktryn wywodzących się z rewolucji francuskiej (miejsca, które zajmowały ówczesne ugrupowania polityczne w sali posiedzeń parlamentu, były wyznacznikiem reprezentowanych przez nie poglądów)Doktryny lewicowe – realizacja sprawiedliwości społecznej• zniesienie wszelkich przejawów dyskryminacji; postulat większych praw dla kobiet i mniejszości narodowych; zlikwidowanie segregacji rasowej• niwelowanie różnic majątkowych – wprowadzenie większych podatków dla najbogatszych, zasiłki dla ubogich; systemy stypendialne wyrównujące szanse startu życiowego młodzieży pochodzącej z rodzin o niskich dochodach Doktryny centrowe• utrzymanie równowagi pomiędzy interesami różnych grup społecznych i warstw• organizacje społeczne, stowarzyszenia, fundacje o charakterze charytatywnym mają na zadanie niwelowanie różnic majątkowych (a nie państwo!) Doktryny prawicowe• Nierówności społeczne jako nieodłączna cecha społeczeństwa• Utrzymanie struktury społecznej, w której występują warstwy o różnym poziomie majątkowym • Podkreślanie takich wartości jak kultura, religia, tradycje narodowe i państwowe; podkreślanie rangi wartości moralnych Obecnie, podział na lewicę, prawicę i centrum może przebiegać także w obrębie ruchu lub ugrupowania politycznego. Występowanie różnic doktrynalnych w obrębie jednego ugrupowania jest zjawiskiem typowym dla systemu demokratycznego. Stąd w programach politycznych partii mogą występować odmienne doktryny w odniesieniu do rożnych problemów (społecznych, gospodarczych, politycznych). Program polityczny a partie polityczne
Partie polityczne – dobrowolna organizacja polityczna zrzeszająca grupę ludzi, mająca przywództwo, program polityczny i status. Jej celem jest uzyskanie poparcia wyborczego, które umożliwi zdobycie, utrzymanie lub umocnienie władzy, po to, by realizować swój program polityczny. Partie polityczne tworzą sferę pośrednią pomiędzy społeczeństwem a państwem. Są one przejawem aktywności politycznej społeczeństwa. Za ich pomocą społeczeństwo może wpływać na kształtowanie polityki państwa. Geneza i rozwój partii politycznychPartie polityczne zaczęły powstawać w okresie zanikania systemu feudalnego. Pierwsze z nich pojawiły się podczas rewolucji niderlandzkiej w 1566-1609. Następne partie powstawały w Wielkiej Brytanii. Rozwój partii politycznych przypadł na XVIII oraz XIX wiek.Na rozwój partii politycznych wpłynęły• rozwój kapitalizmu• demokratyzacja prawa wyborczego – co sprawiło, że do aktywnej polityki mogły włączyć się różne grupy społeczne • rozwój parlamentaryzmu – obywatele, którzy uzyskali prawo wyborcze, mieli wpływ na politykę poprzez tworzenie partii politycznych oraz działalność w nich |
| « poprzedni artykuł |
|---|
|
||