Materiały na e-mail
Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Email
Imię
 
Ideologie i doktryny polityczne PDF Drukuj Email

Ideologie i doktryny polityczne. Współczesne ideologie polityczne

Konserwatyzm

•    Ideologia powstała na przełomie XVIII i XIX w. – jej wykształcenie się jest związane z sprzeciwem wobec rewolucji francuskiej
•    Utrzymanie dotychczasowego porządku społecznego
•    Zmiany powinny nastąpić na drodze ewolucji; gwałtowne reformy są niebezpieczne; możliwe są tylko ostrożne i cząstkowe reformy
•    Rewolucja jest katastrofą – oznacza zerwanie ciągłości
•    tradycja – rodzina – religia
•    Tradycjonalizm – tradycja i religia wyznacznikiem sposoby życia
•    Hierarchizm – nierówności mają charakter naturalny, a pozbawione hierarchii społeczeństwo nie mogłoby dobrze funkcjonować
•    Silna władza wykonawcza
•    Społeczeństwo jako żywy organizm (teoria organiczna) – rozwija się stopniowo i samoistnie
•    Krytyka nowoczesnej kultury, konsumpcyjnego stylu życia

Liberalizm

•    Twórcy i przedstawiciele: John Locke, Adam Smith, Monteskjusz
•    Wolność jednostki – zasady życia politycznego i gospodarczego powinny jak w najmniejszym stopniu ograniczać wolność jednostek
•    Swobody jednostki ograniczać może tylko wolność drugiego człowieka (wolność innych ludzi)
•    Człowiek ma prawo do samodzielnego kształtowania własnego życia i dążenia do szczęścia zdefiniowanego na swój sposób
•    Wolność słowa – gwarant chroniący przed nadużyciami władzy
•    Zatomizowane społeczeństwo – nadrzędność człowieka w stosunku do społeczeństwa
•    Jednostka przedsiębiorcza
•    Odrzucenie koncepcji państwa opiekuńczego
•    Państwo minimalne – silne, praworządne, ale ograniczone w swych prawach do pilnowania porządku i spokoju obywateli oraz zapewnienia ochrony uprawnień jednostki
•    Jak najmniej państwa w gospodarce
•    Hierarchiczna struktura społeczna – miejsce jednostki w społeczeństwie zależy od jej zaradności
•    Gospodarka wolnorynkowa, przejrzyste podatki

Chadecja (chrześcijańska demokracja)

•    Podstawa tej ideologii to encyklika „Rerum novarum” Leona XIII
•    Godność i wolność osoby ludzkiej – jednostka obdarzona jest świadomością i wolną wolą; człowiek w swoim postępowaniu powinien kierować się zasadami moralnymi, takimi jak: godność osoby, solidarność, rodzina, pokój, pluralizm
•    Chrześcijańska etyka
•    Rodzina jako fundament wszelkich działań i nośnik wartości
•    Społeczeństwo powinno kierować się harmonią, współpracą
•    Solidaryzm – grupy społeczne i jednostki powinny sobie pomagać
•    Społeczna gospodarka wolnorynkowa, która jednak nie wyklucza umiarkowanej ingerencji państwa w procesy gospodarcze
•    Zasada subsydiarności (pomocniczości) – demokracja przedstawicielska, w której obywatelom, małym społecznościom powinno być pozostawione prawo swobodnego działania i decydowania o swych sprawach; państwo ma służyć pomocą jedynie w sytuacjach, gdy sami nie będą w stanie dać sobie rady

Socjaldemokracja

•    Równość, sprawiedliwość społeczna
•    Główną przyczyną nierówności jest brak sprawiedliwości, a nie wady samego człowieka
•    Państwo opiekuńcze – nierówności mogą być usuwane stopniowo, dzięki wprowadzaniu reform społecznych
•    Duży nacisk na prawa socjalne – np. prawo do godziwego wynagrodzenia
•    Redystrybucja dóbr i dochodów oraz programy socjalne jako zabezpieczenie niesprawiedliwości wolnego rynku – interwencjonizm państwowy
•    Wysokie podatki dla ludności o najwyższych dochodach, aby uzyskane środki przeznaczyć na cele socjalne
•    Ustrój demokratyczny oparty na pluralizmie, parlamentaryzmie i samorządności

Komunizm

•    Karol Marks i Fryderyk Engels „Manifest komunistyczny” (1848 r.), Włodzimierz Lenin
•    Bezklasowy ustrój społeczny - absolutna równość wszystkich ludzi
•    Własność prywatna zastąpiona własnością kolektywną
•    Społeczna własność środków produkcji
•    Teoria dyktatury proletariatu
•    Konieczność rewolucyjnego obalenia kapitalistycznego państwa
Inną wersją ideologii komunistycznej był maoizm (Chiny).
Zwycięstwo ZSRR w II wojnie światowej oraz problemy społeczne świata w 2 połowie XX wieku spowodowały ekspansję komunizmu w niektórych państwach europejskich i pozaeuropejskich jak: Bułgaria, Czechosłowacja, Jugosławia, NRD, Polska, Rumunia, Węgry, Chiny, Korea Pn., Mongolia, Wietnam. Tworzone tam ustroje były bardziej bądź mniej zbliżone do modelu radzieckiego.

Nacjonalizm

•    Roman Dmowski
•    Naród jako najdoskonalsza forma życia zbiorowego
•    Tradycja, język, kultura narodowa
•    Idea państwa narodowego
•    Idea solidaryzmu państwowego – silna wieź emocjonalna ze wspólnotą narodową
•    Egoizm narodowy – interesy danego narodu są nadrzędne w stosunku do wszystkich innych celów
•    Lojalność wobec swego narodu
•    Współpraca wszystkich grup społecznych dla dobra i interesu wspólnoty narodowej
•    Sprzeciw wobec internacjonalizmu (współpracy z innymi narodami)

Faszyzm

•    Doktryna państw totalitarnych
•    Benito Mussolini
•    Wrogość wobec innych partii politycznych, systemu parlamentarnego, innych narodów
•    Silna władza wykonawcza
•    Kult siły, militaryzacja
•    Wódz dysponuje pełną władzą nad państwem, partią, społeczeństwem i każdą jednostką
•    Zakaz działania opozycji – system monopartyjny
•    Pochwała ekspansji
•    Jednostka ma ograniczone prawa

Niemiecką odmianą faszyzmu stał się nazizm. Podstawy nazizmu zostały określone przez Adolfa Hitlera w książce „Mein Kampf”

•    Zasada wodzostwa – pełnia władzy nad narodem i państwem
•    Poglądy nazistowskie i rasistowskie – Hitler był zwolennikiem koncepcji darwinizmu społecznego – w społeczeństwie różne gatunki, tak jak w świecie przyrody, walczą o przetrwanie. Ludzkość dzieli się na rasy i narody lepsze oraz gorsze.
•    Wątki antysemickie – Żydzi przyczyną zła na świecie
•    Wiara w wyższość rasy nordyckiej
•    Zdobywanie „przestrzeni życiowej” realizowanej poprzez usuwanie narodów i ras zaliczanych do „podludzi”, które zajmowały cenne terytoria

Doktryny polityczne

Podział doktryn wywodzących się z rewolucji francuskiej (miejsca, które zajmowały ówczesne ugrupowania polityczne w sali posiedzeń parlamentu, były wyznacznikiem reprezentowanych przez nie poglądów)

Doktryny lewicowe – realizacja sprawiedliwości społecznej

•    zniesienie wszelkich przejawów dyskryminacji; postulat większych praw dla kobiet i mniejszości narodowych; zlikwidowanie segregacji rasowej
•    niwelowanie różnic majątkowych – wprowadzenie większych podatków dla najbogatszych, zasiłki dla ubogich; systemy stypendialne wyrównujące szanse startu życiowego młodzieży pochodzącej z rodzin o niskich dochodach

Doktryny centrowe

•    utrzymanie równowagi pomiędzy interesami różnych grup społecznych i warstw
•    organizacje społeczne, stowarzyszenia, fundacje o charakterze charytatywnym mają na zadanie niwelowanie różnic majątkowych (a nie państwo!)

Doktryny prawicowe

•    Nierówności społeczne jako nieodłączna cecha społeczeństwa
•    Utrzymanie struktury społecznej, w której występują warstwy o różnym poziomie majątkowym
•    Podkreślanie takich wartości jak kultura, religia, tradycje narodowe i państwowe; podkreślanie rangi wartości moralnych

Obecnie, podział na lewicę, prawicę i centrum może przebiegać także w obrębie ruchu lub ugrupowania politycznego. Występowanie różnic doktrynalnych w obrębie jednego ugrupowania jest zjawiskiem typowym dla systemu demokratycznego. Stąd w programach politycznych partii mogą występować odmienne doktryny w odniesieniu do rożnych problemów (społecznych, gospodarczych, politycznych).

Program polityczny a partie polityczne

Partie polityczne – dobrowolna organizacja polityczna zrzeszająca grupę ludzi, mająca przywództwo, program polityczny i status. Jej celem jest uzyskanie poparcia wyborczego, które umożliwi zdobycie, utrzymanie lub umocnienie władzy, po to, by realizować swój program polityczny.

Partie polityczne tworzą sferę pośrednią pomiędzy społeczeństwem a państwem. Są one przejawem aktywności politycznej społeczeństwa. Za ich pomocą społeczeństwo może wpływać na kształtowanie polityki państwa.

Geneza i rozwój partii politycznych

Partie polityczne zaczęły powstawać w okresie zanikania systemu feudalnego. Pierwsze z nich pojawiły się podczas rewolucji niderlandzkiej w 1566-1609. Następne partie powstawały w Wielkiej Brytanii. Rozwój partii politycznych przypadł na XVIII oraz XIX wiek.

Na rozwój partii politycznych wpłynęły

•    rozwój kapitalizmu
•    demokratyzacja prawa wyborczego – co sprawiło, że do aktywnej polityki mogły włączyć się różne grupy społeczne
•    rozwój parlamentaryzmu – obywatele, którzy uzyskali prawo wyborcze, mieli wpływ na politykę poprzez tworzenie partii politycznych oraz działalność w nich
 
« poprzedni artykuł
© EDUCENTRUM biuro(at)wos.org.pl

Angielski Geografia Ciąża Rosyjski Projektowanie stron Warszawa