| Materiały na e-mail |
|---|
|
||
| Rodzaje grup |
|
|
|
Aby poznać i zrozumieć życie i działalność człowieka w społeczeństwie, trzeba zanalizować funkcjonalnie miejsce i rolę jednostki w grupie. W każdym społeczeństwie istnieją różne rodzaje grup. Rodzaje grup- małe i duże, struktura jest kryterium wyróżnienia. Grupa mała charakteryzuje się prostą strukturą, natomiast duże strukturą bardzo złożoną;- pierwotne i wtórne. Podział przebiega w oparciu o kryterium zachodzących w grupach więzi. W grupach pierwotnych związki opierają się na kontaktach osobistych i stosunku emocjonalnym, w grupach wtórnych wynikają z kontaktów opartych na interesach; - formalne i nieformalne. O podziale decyduje czynnik je organizujący. Grupa formalna jest powołana organizacyjnie przez instytucję, jednostkę nadrzędną, która wyznacza określone zadania, cele i modeluje strukturę organizacyjną. Powstanie grupy nieformalnej jest spontanicznie. Więź emocjonalna to główny czynnik zespalający członków grupy nieformalnej. Ludzi w małych grupach zespalają więzi najbardziej trwałe i bliskie. Psychologowie społeczni sformułowali ogólne założenia, w oparciu, o które powstała nauka o małych grupach: - założenie pierwsze traktuje o tym, że grupy to zjawisko powszechne, co oznacza, że człowiek przez całe życie należy do określonych grup; - założenie drugie jest następujące. Grupy wywierają wpływ na swoich członków. Pod wpływem grup kształtują się jednostki, a także grupy takie są dla jednostki układ Em odniesienia, wedle, którego jednostka określa swoją pozycję w społeczeństwie; - założenie trzecie mówi, że wpływ grupy na jednostkę może być pozytywny lub negatywny; - założenie czwarte - poznanie i wyznaczenie prawidłowości procesów grupowych jest przydatne dla praktyki społecznej. Ułatwia danej grupie powiększenie jej pozytywnych wpływów na jednostkę lub pozwala naprawiać wpływy negatywne. Charakterystyka grupy społecznej:Związki, cel grupy, normy charakterystyczne dla grup, przyswajanie normSocjologia i psychologia definiują grupy na wiele sposobów. Centrum zainteresowania wiedzy o społeczeństwie jest grupa, w której stosunki między ludźmi prowadzą do wzajemnej zależności, inaczej interakcji. Interakcje są czasem określane mianem komunikowanie się, która trwa względnie długo, koncentruje się wokół przedmiotu (tj. celów, zadań grupy). W rezultacie komunikowanie się wewnątrz grupy prowadzi do wytworzenia się poczucia przynależności członków grupy, wrażenia odrębności jej członków w stosunku do innych grup, czy też utożsamiania się członków z całą grupą. Opierając się na powyższych założeniach można określić grupę jako system jednostek, które pozostają ze sobą w interakcji. Grupą społeczną są minimum trzy osoby, które tworzą wyodrębnioną całość. Owe trzy osoby, stanowiące minimum grupy mają poczucie owej odrębności. Między minimalną liczbą członków występują relacje psychiczne, zwane więziami społecznymi, lub pośrednie i rzeczowe powiązania określane jako stosunki społeczne. Wartość powyższej definicji określa jej doświadczalny charakter, który wyraźne wyznacza kierunki i przedmiot w naukowym badaniu grupy społecznej. Empiryczny charakter podanej definicji wyznacza pewien sposób porządkowania wiedzy na temat grupy. Jednym z podstawowych elementów definicji grupy jest interakcja, która występuje we wszystkich procesach wewnątrzgrupowych, inaczej we wszystkich typach struktury grupy. W wieloletnich badaniach nad interakcją, psycholog społeczny R. P. Bales stworzył system analizowania interakcji. System Balesa ułatwia obserwowanie zachowania się ludzi w grupie. Jest on powszechnie stosowany. Interakcje członków wewnątrz grupy:- solidaryzowanie się z inną osobą, podwyższanie pozycji innej osoby, udzielanie pomocy, nagradzanie;- rozładowywanie napięcia emocjonalnego, żartowanie, śmianie się, okazywanie zadowolenia; - wyrażanie zgody, bierne akceptowanie, rozumienie sugestii, uleganie; - dawanie sugestii, wskazywanie kierunku, pozostawianie innym autonomii; - wyrażanie opinii, dokonywanie oceny, wyrażanie uczuć, wyrażanie życzeń; - orientowanie innych, udzielanie informacji, powtarzanie, wyjaśnianie; - pytanie i prośby o zorientowanie, o informację, powtarzanie, potwierdzanie; - pytanie o opinię, ocenę, analizę, wyrażenie uczucia; - pytanie, prośby o sugestię, o pokierowane, pytanie o możliwe sposoby działania; - niezgadzanie się, bierne odrzucanie sugestii innych, wstrzymywanie pomocy; - ujawnianie napięcia emocjonalnego, prośby o pomoc, usuwanie z pola; - ujawnianie antagonizmu, obniżanie pozycji innej osoby, bronienie siebie, domaganie się uznania. Funkcje członków grupy:- pobudzają aktywność grupy;- pomagają grupie w osiąganiu jej celu; - przyczyniają się do powstawania pozytywnych emocji, serdecznych stosunków wewnątrzgrupowych. Jeśli w grupie jest osoba, która potrafi zainicjować powyżej wymienione interakcje, ma ona szansę zostać bardzo dobrym kierownikiem grupy czy przywódcą. Bales przeprowadził wiele badań, w których badał procesy interakcyjne w grupach, które wykonywały zadania, rozwiązywały problemy. Z otrzymanych wyników wynika, że w takiej grupie zadaniowej pojawiają się dwa typy jednostek aktywnych: - osoby bardzo aktywne, które inicjują interakcje nakierowane na rozwiązywanie zadania (problemu). Są to tzw. pomysłodawcy. Jak się okazuje, nie są to osoby najbardziej lubiane; - osoby, których aktywność w trakcie zadania przejawia się w inicjowaniu interakcji społeczno – emocjonalnych o charakterze pozytywnym, skierowanym na stosunki w grupie. Osoby te są najbardziej lubiane. Reasumując, przejawiają się dwa typy kierowników w grupie: jeden jest zorientowany na wykonanie zadania, drugi na stosunki panujące w grupie. Powstaje pytanie, dlaczego osoba typu pierwszego jest mniej lubiana? Aby odpowiedzieć na takie pytanie, przeanalizowano liczbę i rodzaje interakcji kierowanych do osób typu pierwszego i drugiego. Analiza wykazała, że osoby typu pierwszego, czyli pomysłodawcy, oprócz interakcji skierowanych na rozwiązanie zadania (sugerowanie, opiniowanie, wyjaśnianie), inicjują więcej interakcji negatywnych typu niezgadzanie się, sprzeciwianie. Inaczej jest w przypadku osoby typu drugiego. Osoby typu drugiego najbardziej lubiane są nakierowane na pozytywne stosunki w grupie, inicjują więcej interakcji o charakterze solidaryzowania się, pomagania, dążą do rozładowania napięcia emocjonalnego. Aktywność pomysłodawców powoduje, że w czasie dyskusji nad rozwiązaniem problemu zajmują oni kluczową pozycję. Dużo mówią, dlatego inni członkowie grupy nie mają możliwości się wypowiedzieć. Nie mogą przedstawić swojego zdania. Optymalną sytuację tworzą takie osoby, które mają dużo pomysłów, ale w dyskusji pozwalają wypowiadać się innym. Osoba taka jest pozytywnie oceniana przez innych. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|