Stwierdza się, iż konstytucja 1997 w stosunku do konstytucji 1992 za bardzo wzmocniła Sejm, osłabiając jednocześnie pozycje prezydenta

W przypadku prezydenta

• odebrano resorty prezydenckie – MON, MSW i MSZ
• prezydent stracił możliwość akceptacji zmian w rządzie – poprzednio mógł się zgodzić lub nie zgodzić z propozycją premiera, teraz musi tę zmianę zaakceptować
• veto prezydencki może być odrzucone większością 3/5, a nie jak poprzednio 2/3 głosów
• prezydent nie ma prawa zawetować ustawy budżetowej

Zyskał on natomiast uprawnienia:

• mianowania szefa sztabu generalnego i dowódców sił zbrojnych
• powoływania prezesa Sądu Najwyższego
• powoływania prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
• powoływania prezesa i wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego

Wzmocnieniu uległa natomiast pozycja premiera wzorowana na konstytucji RFN

• nie ma już resortów prezydenckich
• prezydent nie ma już takiego wpływu na zmiany w rządzie

Wzmocnieniu uległa pozycja Trybunału Konstytucyjnego

• liczbę sędziów zwiększono z 12 do 15
• przedłużono ich kadencję z 8 na 9 lat

Osłabiono natomiast Trybunał Stanu

• zmniejszono liczbę członków z 23 na 19

W konstytucji 1997 roku pojawia się instytucja skargi konstytucyjnej

• każdy obywatel ma prawo wnieść do Trybunału Konstytucyjnego skargę, która tyczy się prawa – w tym wypadku ustawy, nie może zaś tyczyć się bezprawnego działania urzędnika czy też funkcjonariusza państwowego
• do jej zaistnienia może dojść jednakże dopiero po wykorzystaniu wszelkich dróg w postępowaniu przed organami rządowymi i administracyjnymi

Konstytucja 1997 powołuje również nową instytucje, zwaną Radą Gabinetową

• ma ona być zwoływana w szczególnych dla państwa momentach
• tworzy ją prezydent, premier i rząd
• nie posiada ona jednak uprawnień rządu – dlatego też spotkania te w rezultacie mają charakter bardziej towarzyski niż praktyczny

W przypadku Parlamentu zmiany są w zasadzie bardziej kosmetyczne

• tyczą się między innymi praw wyborczych – o ile konstytucja 1992 zakładała, że prawo bierne do Sejmu i Senatu wynosi 21 lat, w konstytucji zmieniono to na założenie, że do Sejmu 21 lat, do Senatu zaś 30
• prawo czynne pozostało takie samo

W konstytucji 1997 pojawiają się elementy, których nie było w 1992 roku, są to :

• 1.Uregulowane stosunki państwo – Kościół
• Poszanowanie autonomiczności tych instytucji i współpracy
• 2.Inicjatywa ludowa
• 100 tys. Obywateli ma prawo zgłosić projekt ustawy

Autor: dr Andrzej Żygadło