Materiały na e-mail
Ściągnij omówione tematy na nową maturę z WOS-u (za darmo)

Email
Imię
 
Pojęcie Państwa PDF Drukuj Email

Omówienie pojęcia Państwa


Termin państwo nie był i nie jest rozumiany jednoznacznie. Starożytni Grecy swoje państwa – miasta nazywali polis (liczba mnoga poleis). Rzymianie najpierw przyjmowali określenie civitas lub res publica, a gdy cesarstwo zastąpiło republikę, używano nazwę imperium. W wiekach średnich dla państw rządzonych przez monarchę używano terminu regnum, ale równocześnie pojawiło się nowe pojęcie terra, czyli ziemia. W wieku XVI zaczęto używać uniwersalnego oznaczenia, mogącego służyć opisaniu każdego państwa. Było nim pochodzące od łacińskiego słowa status, włoskie la stato. Termin ten upowszechnił się w kolejnych dwóch wiekach we Francji, Niemczech i Anglii. Pojęcie państwo, znane w języku polskim już od XII wieku, oznaczało władanie ziemią, a także władzę, panowanie. Była to, więc własność ziemi, własność szlachecka, kasztelańska, okręgowy sąd pana feudalnego. W znaczeniu dzisiejszym termin państwo zaczęto przyjmować na ziemiach polskich od przełomu XVIII i XIX wieku. Do tego czasu państwo polskie określane było takimi nazwami jak:
- republika;
- rzeczpospolita;
- królestwo;
- korona;
- policja.

Definicja Państwa

Istnieje wiele definicji państwa. Ważniejsze w dziejach myśli polityczno – prawnej próby definiowania państwa to m. in.:

- koncepcja Arystotelesa;
 - trójelementowa definicja państwa G. Jellinka;
- ujęcie państwa przez katolicką naukę społeczną;
- marksistowska wizja państwa.

Arystoteles (384 – 322 przed Chr.) określał państwo jako pewną wspólnotę (organizację) różnych grup ludzi niezbędnych dla jego istnienia. Państwo w tym ujęciu to wspólnota równych, tzn. tylko obywateli pełniących służbę wojskową i uczestniczących w pracy ciał obradujących. Dla istnienia państwa niezbędni są jednak także ludzie nie będący obywatelami: chłopi, rzemieślnicy i wszelkiego rodzaju robotnicy. Grupa ludzi pozbawionych podmiotowości politycznej jest konieczna dla zrealizowania przez państwo jego celu, to jest zapewnienia swym obywatelom, możliwie doskonałego życia (państwo jest wspólnotą równych, mającą na celu możliwe doskonałe życie).

Georg Jellinek (1851 – 1911) – niemiecki teoretyk państwa i prawa. Jellinek dzielił naukę o państwie na dwa działy: społeczną naukę o państwie (rozpatrującą państwo jako zjawisko społeczne) oraz naukę o prawie państwowym (rozpatrującą państwo jako instytucję prawną). Metodologiczne koncepcje Jellinka dotyczące nauki o państwie wywarły duży wpływ na naukę prawa na początku XX wieku. Główne dzieło Georga Jellinka to „Ogólna nauka o państwie” (1900, wydanie polskie 1921 – 1924).
Delicja Jellinka ma szczególne znaczenie w prawie międzynarodowym publicznym. Pozwala na odróżnienie państwa od innych organizacji występujących w stosunkach międzynarodowych. Zgodnie z Kartą narodów Zjednoczonych państwami są suwerenne jednostki geopolityczne.

Atrybuty Państwa

W Międzyamerykańskiej Konwencji o Prawach i Obowiązkach Państw z 26 grudnia 1933 roku państwo jako podmiot prawa międzynarodowego powinno posiadać następujące atrybuty:
- ludność;
- określone terytorium;
- rząd;
- zdolność do utrzymywania do utrzymywania stosunków z innymi państwami.

Podmiotowość prawnomiędzynarodowa państwa obejmuje zdolność do następujących przedsięwzięć:
- zawieranie umów międzynarodowych;
- utrzymywanie stosunków dyplomatycznych i konsularnych;
- uczestniczenie w organizacjach międzynarodowych;
- odwoływanie się do pokojowych sposobów załatwiania sporów międzynarodowych;
- podejmowanie samoobrony.

Katolicka nauka społeczna, czerpiąc z poglądów św. Tomasza z Akwinu (1225 – 1274), traktuje państwo jako społeczność doskonałą (societas perfecta) samowystarczalną, niezależną i samorządną. Istnienie państw wiąże się ściśle z występowaniem pewnego porządku prawnego oraz władzy, która by go chroniła, miała możliwość zaspokojenia potrzeb obywateli oraz gwarantowała im pokój od zewnątrz. Celem państwa jest „bonum commune”, czyli dobro wspólne, które wyraża się w zachowaniu pokoju i zapewnienia powszechnej szczęśliwości doczesnej.
Koncepcja marksistowska zakłada, że państwo jest organizacją przymusową, służącą klasie panującej.

Według Włodzimierza I. Lenina (1870 – 1924), państwo jest maszyną do utrzymywania panowania jednej klasy nad drugą.
Polski filozof Czesław Znamierowski twierdził, że państwo jako organizacja władcza unormowana konstytucją jest niezbędne dla społeczności o większej liczbie członków, żyjących na większym terytorium. Celem państwa jest ochrona i obrona członków tej grupy oraz utrzymanie porządku wewnętrznego. W państwie występują: grupa władcza – rządzący i politycznie bierna nie zorganizowana masa – rządzeni.

Czesław Znamierowski (1888 - 1967) – filozof, socjolog, teoretyk państwa i prawa. Zainicjował w Polsce badania nad logiczno – językową i socjologiczną problematyką ogólnej teorii państwa. Główne dzieła: „Podstawowe pojęcia teorii prawa” 1924 – 1930, „Elita i demokracja” (1928), „Zasady i kierunki etyki” (1957), „Oceny i normy” (1957), „Szkoła prawa. Rozważania o państwie” (1988).

Interesującym podejściem poznawczym jest postrzeganie państwa jako struktury elementów wielofunkcyjnych. W konsekwencji traktowania państwa jako formy organizacji politycznej społeczeństwa globalnego teoretycy reprezentujący rozmaite dyscypliny nauki – prawo, socjologię, politologię, wysuwali propozycje różnych modeli wielostronnego opisu państwa.
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
© EDUCENTRUM biuro(at)wos.org.pl

Angielski Geografia Ciąża Rosyjski Projektowanie stron Warszawa