| Wiadomości | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Materiały na e-mail |
|---|
|
||
| Koncepcja dychotomiczna struktury społecznej |
|
|
|
|
Schemat dychotomiczny to forma dwuczłonowego podziału biegunowego, zachodzącego w społeczeństwie. Podział dotyczy grup o kontrastowych cechach: są uprzywilejowani w opozycji do upośledzonych, ci, którzy posiadają, w stosunku do tych, którzy nic nie mają, ci, którzy nie pracują wobec zatrudnionych, wyzyskujący wobec wyzyskiwanych, bogaci - biedni, rządzący – rządzeni. Jednostronne zależności typu władzy lub decydowania o czyichś losach zachodzą między tymi członami podziału. Posiadający rządzi niewolnikiem, pan feudalny panuje nad chłopem pańszczyźnianym, kapitalista określa położenie robotnika. Na tym tle kształtuje się negatywna zależność interesów: korzyści i powodzenie jednej klasy są stratami i niepowodzeniem drugiej. Brak spójności interesów powoduje walkę między klasami. W historii walka przybierała różne formy: - buntów niewolników; - wystąpień plebejuszów przeciw patrycjuszom w starożytnym Rzymie; - wojen chłopskich w okresie średniowiecza; - starć mieszczaństwa ze szlachtą w czasie nowożytnych rewolucji; - rewolucyjnych wystąpień robotników przeciwko kapitalistom. Dychotomiczny schemat to struktura społeczna o charakterze systemu zależności zachodzących jednostronnie, które wynikają z posiadanych przez grupę przywilejów i braków, przede wszystkim uprawnienia posiadania środków przymusu względem innych członków społeczeństwa. Zależności jednostronne rozumiane są zazwyczaj jako podleganie czyjejś władzy ekonomicznej lub politycznej. 1. Władza ekonomiczna generuje rodzaj stosunków społecznych wyrażających się w przewadze ekonomicznej jednych ludzi nad drugimi. Przewaga wynika z posiadania środków produkcji, które umożliwiają stosowanie przymusu ekonomicznego względem tych, którzy środków nie posiadają. Stąd konieczność podejmowania przez pracy w celu zdobycia środków do życia na warunkach określanych przez pracodawcę. Władzę ekonomiczną mają, przede wszystkim ci, którzy posiadają dobra. Umożliwiają one pozyskiwanie usług wykonywanych przez innych ludzi. 2. Władza polityczna to możność podejmowania i realizowania decyzji w sposób niezależny od woli ludzi, których dotyczy. Władza polityczna oznacza zdolność narzucania i wykonywania decyzji, tzn. wpływania na ludzi tak, aby przyjmowali postawy pożądane i oczekiwane. Władza to przywilej panowania nad wolą innych. Instytucje państwa, które są podmiotami władzy, mają do dyspozycji środki oddziaływania politycznego w formach: ■ mobilizacji; ■ koordynacji; ■ kontroli; ■ przymusu; ■ przemocy; ■ sankcji; ■ represji. Stosowanie tych środków jest zalegalizowane i uzasadnione ideologicznie. Schemat struktury społecznej o charakterze dychotomicznym to element konfliktowej teorii społeczeństwa. Teoria zakłada spójność i porządek w społeczeństwie. Konfliktowa teoria społeczeństwa oparta jest na dominacji jednych jednostek i podległości drugich. Jest to specyficzna struktura społeczna traktowana jako forma organizacji opartej na stosowanej przez władzę sile i przymusie. Marksistowska koncepcja struktury klasowej społeczeństwa to jedna z teorii konfliktowych społeczeństwa. Karol Marks twierdził, że między klasą posiadającą środki produkcji i klasą pozbawioną tych środków następuje sprzeczność interesów, która rodzi konflikty. |
| « poprzedni artykuł | następny artykuł » |
|---|
|
||