• W 1920 Zakaukazie zostało zajęte przez armię czerwoną, która przyłączyła Górski Karabach do Azerbejdżanu.

• Celem tej operacji było ułatwienie eksportu komunizmu do Turcji i uznanie marzących o niepodległości Ormian za naturalnych wrogów jedności państwa sowieckiego.

• W 1923 na większości terytorium utworzono ormiański okręg autonomiczny, resztę zaś wcielono bezpośrednio do przyszłej Azerskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej.

Pod koniec lat 80. XX wieku w obliczu zbliżającego się upadku ZSRR w Karabachu odżyły nadzieje na zjednoczenie z resztą Armenii.

• W odpowiedzi na tworzący się front demokratyczny władze azerskie formalnie zlikwidowały okręg autonomiczny, ustanowiły jego blokadę ekonomiczną i przeprowadziły antyormiańskie pogromy w azerskich miastach
• najbardziej krwawy w Sumgaicie.

10 grudnia 1991 władze Górskiego Karabachu przeprowadziły referendum, w którym większość mieszkańców opowiedziała się za niezależnością.

• W odpowiedzi na referendum armia azerska wkroczyła na teren Karabachu i przy wsparciu, w tym przy użyciu sprzętu stacjonującej na jej terenie Armii Radzieckiej zdołała - w początkowym stadium działań zbrojnych - opanować znaczną cześć terytorium
• później jednak została wyparta przez powstańców ormiańskich.
• 12 maja 1994, gdy Ormianie kontrolowali już cały okręg autonomiczny, korytarz łączący go z Republiką Armenii oraz strefę bezpieczeństwa, podpisane zostało zawieszenie broni.

Dziś Republika Górskiego Karabachu jest niepodległym państwem posiadającym demokratycznie wybrany rząd, wolnorynkową gospodarkę i wszystkie niezbędne atrybuty suwerenności.

Nie jest jednak uznawana przez żadne państwo na świecie, nawet przez Armenię.

Autor: dr Andrzej Żygadło